URFA (YÖRESEL) YEMEKLERİ

01 / 05 / 2017

Eğitim ve Öğretim işleri ile ziyadesiyle meşgul bir arkadaşım Urfa yöresel yemeklerinin kaybolmaması adına bu yemeklerin kursunu verebilmek amacıyla bir “modül” oluşturulması çerçevesinde Urfa’nın yemek kültürü ve yöresel yemeklerin tarifleri konusunda bir dosya hazırlamamı istedi. Ben de Onu kıramadım ve biraz detaylı bir araştırma yapmak istedim. Her ne kadar konuyla alakalı daha önceden hazırladığım çalışmalarım var ise de, İstedim ki Urfa yöresel yemeklerinin tariflerini, bu yemeklerin pratiğini defalarca yapmış olan insanlardan almış olayım. Bu amaçla Bazı Urfalı arkadaşların Altmış beş- Yetmiş yaşın üzerinde olan anneleri ile görüşüp bu yemeklerin yapılışını ve tarifini almak istedim. Ancak amacıma ulaşamadım, zira Onlardan pek tatmin edici bilgiler çıkmadı. Genellikle artık bu yemeklerin yapılmıyor olması ve buna dayalı olarak da bu yemeklerin yapılışının unutulmaya yüz tutması ve unutulması “eskiden çok yapardık ama şimdi artık çocuklarımız yemiyor” gibi ifadelere sığınılarak anlatıldı. Bunun üzerine internetten ve kitaplardan detaylı araştırma içine girdim.

Bu konuda değişik platformlarda “Yapılmasa da bu yemekler Urfa yemek kültürünün zenginliğini gösterir.” Gibi savunmalara rastlamak mümkündür. Evet, doğrudur geçmişte böyle bir zenginlik yaşanmış ise bu gün de bunun devam ettirilmesi gerekir. Bu tür savunmalara karşı bende şunu söylerim:

 “Bir insanın çok elbiseleri var olduğunu düşünelim. Bu elbiseleri gar dolaplarda saklayıp istimal etmez ve hep paspal kıyafetlerle dolaşırsa o gar dolaplar dolusu elbiselerinin varlığı hiç hükmündedir. Aynen bunun gibi sadece geçmişte, tarihte yemeklerin çokluğu ve sofranın zenginliği eğer bu gün yaşanmıyor ve bu zenginlik üç beş tane fırın yemeğine mahkum edilmiş ise burada bir sorun var demektir.”

Çok önemli bir geçmişe sahip bir kültürü yaşatmamak ve bu gün dar kalıpların içerisine sokmak akıl karı değildir. Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve birçok medeniyetin izlerini yemeklerinde taşımış bir kültürün bu gün yaşatılmamasından mütelsilen her kes sorumludur. Zaman zaman gençlerle yemek üzerine yaptığım sohbetlerde anlıyorum ki, “döner” veya “hamburger” gibi “ucube” gıdalarla beslenen bu gençlerin babaları ve dedelerinin de “fırın yemekleri” ile veya “döner” gibi gıdalar ile beslenmiş olduklarını zannediyorlar.

Şanlıurfa  yemek kültürü içerisinde yer alan Boranı, Lılıkı köfte, Döğmeç, Kenger aşı, Yarpuz ekşisi, Çağla aşı, Büşürük Çorbası,Müceddelelı bulgur aşı,Mumbar, Müftahı Tas Kebabı,Saca Bastı, Bamya Aşı gibi “yöresel ev Yemekleri”nin artık yapılmıyor olması veya az yapılıyor olmasının en temel sebebi kolay yemeklerin tercih edilmesidir. Gün geçtikçe insanların yemek yapma konularında harcadıkları zaman ve çabaların azaldığını görmekteyiz. Yemek yapma konusunda kolaya kaçmak, tencere yemeklerinin yapılmayıp fırın yemeklerinin ekseriyetle yapılması gibi bir durum oluşturmaktadır. Eskiden günlerinin önemli bir bölümünü evde yemek yapmakla geçiren ev hanımları dahi artık tencere yemekleri yerine fırın yemeklerini tercih etmektedirler. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri kolay hazırlanmasıdır. Lahmacun, tepsi kebabı gibi yemekler çoğunlukla kasap tarafından hazırlanmaktadır. Bir diğer önemli sebep ise, fırında pişirilmesinden dolayı evde tüp gaz, doğalgaz,  elektrik vb. herhangi, bir enerjinin kullanılmaması dolayısıyla ekonomik oluşudur. Yemeklerin fırın tarafından pişirilmesinden dolayı da yemek kültürü içinde var olan yemekler sadece sözde kalmaktadır. Özellikle çocuklar ve gençler birçok yemek hakkında bilgi sahibi değildir. Ayda yılda bir kez yapıldığından dolayı da o yemeklerin lezzetlerine, aromalarına karşı yabancı kalmakta ve sevmemektedirler. Boranı, Lılıkı köfte, Döğmeç, Kenger aşı, Yarpuz ekşisi, Çağla aşı gibi daha bir çok sayılabilecek hem lezzetli hem de faydalı yemeklerin yaşatılması gerekir.

Ayrıca fırın yemekleri, döner. Kebap vb. yemekler genellikle dürüm şeklinde yendiğinden dolayı fazla ekmek tüketimine sebep olmaktadır. Fazla ekmek tüketimi ile birlikte zaten yağlı olan yemek tüketimi de aşırı kilo alma  (obezite) gibi durumları oluşturmaktadır.

Şanlıurfa yöresel yemeklerinin kaybolmaması adına bu yemeklerin kursunu verebilmek amacıyla bir modül oluşturulması çerçevesinde Urfa’nın yemek kültürü ve yöresel yemeklerin tarifleri konusunda bir dosya hazırlayıp arkadaşıma sundum. Çalışmaların amaçlanan hedef doğrultusunda gerçekleşmesi ümidi içerisindeyim. eskiden yaşanan güzelliklerin kaybolmaması ve bugün yaşanan “sentetik” hayatın kısmen de olsa doğal bir seyre girmesine vesile olması dileğiyle…

Afiyette kalın