Kayıtdışı işletmelerden yana dertli olan Esnaf Başkanı Bakay: GELİN BİZİ DENETLEYİN!

Şanlıurfa Esnaf ve Sanatkarları Odaları Birliği Başkanı Şefik Bakay, “Denetim mercilerimiz belediyeler ve Tarım İl Müdürlüğü’dür. Biz denetimden kaçmıyoruz. Gelsinler bizi denetlesinler. Hangi esnaf kendi kendini şikayet eder? Biz buna açığız. Gelsinler bizi denetlesinler. Denetim konusunda herhangi bir şeye karışmıyoruz biz. İşyerlerinin denetlenmesi güzel bir uygulama” dedi.

28 / 03 / 2017 11:15

(Röportaj: Hüseyin ÖZKAN-İPEKYOL)

Esnaf ve sanatkarlar ülke ekonomisi için büyük önem arz ediyor. Ancak ekonomik durgunluk ve bölgesel çatışmalar Şanlıurfalı esnafı da oldukça olumsuz etkiliyor. Hükümet, esnaf ve sanatkarların içinde bulunduğu dar boğazı çözmek için gerekli maddi desteği vermeye çalışsa da sıkıntılar bununla bitmek bilmiyor. Gazete İpekyol olarak Şanlıurfa Esnaf Sanatkar ve Odaları Birliği (ŞESOB) Başkanı Şefik Bakay’la esnafın şu andaki durumunu, karşılaştıkları sorunları, denetimle ilgili kimin yetkili olduğunu ve çırakların yetişmesinde ne gibi çalışmalarının bulunduğunu konuştuk


Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanları olarak görüştünüz. Bu görüşmede esnaf ve sanatkarlar olarak ne gibi talepleriniz oldu ve size neler vaat edildi?

Geçtiğimiz hafta İstanbul’da Cumhurbaşkanımızla esnaf ve sanatkarlar ile ilgili bir buluşmamız oldu. Bu vesileyle Şanlıurfa Esnaf ve Sanatkarlar Odası olarak biz de katılım sağladık. Toplantıda Cumhurbaşkanımızın esnaflarımızı rahatlatıcı bazı talepleri oldu. Bunun içerisinde hükümet tarafından esnaf ve sanatkarlarımıza kamuda emekli olup işyeri açmada yüzde 15 prim desteğini kaldırılması, esnaf ve sanatkarlarımıza bir destek olduğunu düşünüyorum. Bunun yanında basit usulde vergi vermekle mükellef olan esnafımıza da kolaylık sağlanarak bu vergi de kaldırıldı.

Şoför ve nakliyeci esnafımızla ilgili bir müjde de verdi.  2019 yılına kadar arabası eski olup değiştirmek isteyen esnafımızın 2019 yılında müracaat ettiği taktirde ÖTV vergisinden muaf sayılacaktır. Yani 100 bin liralık bir araçta 30 bin liralık vergi alınmaması demek oluyor.

Türkiye genelinde KOSGEB desteği için 460 bin esnafımız müracaat etmiş. 460 bin kişinin hepsine 25-30 bin liralık faizsiz kredi verilecek. Şanlıurfa’daki birçok esnafımıza 20-25 bin lira verildi. Ancak burada bankalarla ilgili sıkıntılar yaşıyoruz.  Yaşattıkları sıkıntılar arasında esnaftan Maliye’den, BAĞKUR’dan ‘borcu yoktur’ kağıdı istiyorlar. Ayrıca tapu veya kefil istiyorlar. 20 bin lira için insanların tapularını veya bir kefil bulması mantıklı değil. Yani bu krediye başvuran kişinin borcu var ki, başvuru yapmış. Bu sıkıntıları Başbakanımıza ilettik. Geçen günlerde de Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın açıklaması ile yaşadığımız bu sıkıntıların giderilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağını söylediler.


Şanlıurfa’daki esnafımızın en büyük sorunu ne?

Esnafımızın en büyük sıkıntısı kayıt dışılıkla ilgili. Kayıt dışılıkta haksız rekabet var şu an. Haksız rekabetin giderilmesi için tüm esnaf ve sanatkarların kayıt dışı almaması lazım. Kayıt dışı olanların ise belediye ve ilgili bakanlığın bakması gerekir. Biz bu konuyu her platformda dile getirmeye çalışıyoruz. Ama ne yazık ki, bu konuşmalarımızdan şu ana kadar bir verim alamıyoruz. Bunun önlenmesi gerekiyor.  Ancak bu şekilde olursa esnafımız ayakta durabilir. Örnek vermek gerekirse; iki fırınımızı düşünelim bir tanesi sigortasını, vergisini veriyor. Diğeri vermiyor. Sonra ne oluyor? Maliyeti sıfır olan esnaf ekmeği 75 kuruş yerine 50 kuruşa satıyor. Diğer kardeşimiz 75 kuruştan verdiği zaman satış yapamıyor. Daha sonra o da 50 kuruş yapınca kalitesiz, gramajı düşük ekmekler piyasaya sürülüyor. Bunun önlenmesi için çeşitli kuruluşlarımızın bir an önce el atmasını istiyoruz. Çünkü haksız rekabet demek haksız kazanç demektir.


Ne kadar kayıt dışı işyeri var?

Şu an Şanlıurfa’daki yüzde 30-40 arasında kayıt dışı esnaf var. Esnaf sicilinde kayıtlı 80 bin esnafımız var. 1984 yılından bu yana olan kayıtlarımız bunlar. Şu an aktif olarak 45 bin’e yakın kayıtlı esnafımız mevcut. Bu oranlar Şanlıurfa merkez ve ilçeler dahil.


Kepenk kapatan esnaf haberlerini duyuyoruz. Son dönemlerde işyerini kapatan esnafa ilişkin bir rakam var mı?

Son yıllarda kapatan işyerlerimizde bir azalma var. Yıllık olarak bin ile bin 500 işyeri kapatılıyor. Bunun yanında 5 bin’e yakın da kayıt alıyoruz. Bu oranlar doğrultusunda baktığımızda Şanlıurfa’da yıllık dükkan kapanma oranı yüzde 20’lerde.  Bu oranlar da Şanlıurfa’mız için normaldir. Son yıllarda Suriyelilerin Şanlıurfa’ya gelmesiyle esnafımız biraz tedirgin oluyor. Çünkü Suriyeli esnafa Maliye veya belediye herhangi bir yaptırım yapmıyor. Yapmadığı için de hep kaçak işliyor işyerleri. Dolayısıyla Şanlıurfalı esnaf vergi verip Suriyeli esnafın vermemesi de haksız rekabeti ortaya koyuyor. Esnaf ve Sanatkarlar Odamıza kayıtlı 60-70 Suriyeli esnafımız var.


Zaman zaman denetimlerle ilgili olumsuz haberler geliyor. Sizin oda olarak bir denetim mekanizmanız var mı?

Denetim mercilerimiz belediyeler ve Tarım İl Müdürlüğü’dür. Biz denetimden kaçmıyoruz. Gelsinler bizi denetlesinler. Hangi esnaf kendi kendini şikayet eder? Biz buna açığız. Gelsinler bizi denetlesinler. Denetim konusunda herhangi bir şeye karışmıyoruz biz. İşyerlerinin denetlenmesi güzel bir uygulama. Hem hijyen yönünden hem ruhsat yönünden eksikliklerin giderilmesi sağlanıyor. Ancak bu süreçte referandum dönemi olduğundan dolayı belediyelerimiz bu işleri rafa kaldırmış gibi görünüyor. Seçimden sonra inşallah güzel bir netice alacağımızı düşünüyorum.


Hijyen ile ilgili denetimleri kim yapıyor?

Hijyen denetimini hem Sağlık İl Müdürlüğü, hem belediye hem de Tarım İl Müdürlüğü yapıyor. Hijyen konusunda esnaf ve sanatkarlarımıza bine yakın belge verdik. Hijyenik belgesi ile ilgili çalışmalarımız devam ediyor.


Sertifikayı almak için neler yapılmalı esnaf?

Odamıza gelip müracaat edecek. Kimlik bilgileri ve bir adet fotoğraf ile birlikte burada yapacağımız eğitimlere katılabilirler. 2 gün boyunca verdiğimiz eğitim sonucunda hijyenik belgesi alabilirler.


Eyyübiye Belediyesiyle Turkuaz Projesini yürütüyordunuz. Ne aşamada şu anda bu proje?

Eyyübiye Belediyesiyle yaptığımız ‘Turkuaz Projesi’ ile işyerlerindeki hijyen, ruhsat konularında denetimlerimizi yaptık. Bu denetimler sonucunda başarılı esnaflarımıza Turkuaz Belgesi verdik. Bu belge ile birlikte bu işyerinin güvenilir olduğunu belgelemiş oluyoruz. Bu belgeyi gören vatandaşlarımız da gönül rahatlığıyla o işletmeden alışveriş yapabiliyor.


Buna benzer çalışmalarınız var mı?

Geçenlerde Karaköprü Belediyesi de bu konu ile ilgili bir çalışma yaptı. Güvenilir işyerlerinde yapmış olduğumuz denetimler sonucunda tam puan alan esnaf kardeşlerimize plaket verdik. Yapmış olduğumuz çalışma sonrasında diğer oda başkanlarıyla da görüşme yaparak onların da bu gibi çalışmalar yaparak esnafımızı ödüllendirmeleri gerektiğini ilettim.


Esnafın eğitimi ile ilgili ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?

Esnafın eğitimiyle ilgili Mesleki Uyum Yeteneklerinin arttırılması konusunda bir projemiz var. Bu projemiz 2 yıllık bir proje olup Esnaf ve Sanatkarlar Odası’nın koordinatörlüğünde 8 ilde hizmet veren bir projedir. Şanlıurfa’da 4 bin 300 esnafımıza kurslar verildikten sonra sertifikaları takdim edilecek. Bu kurslar da çeşitli meslek dallarında; berber, bakkal, lokanta vs. 12 meslek dalında kurslar veriyoruz. Şu ana kadar 3 bine yakın esnafımıza bu belgeden vermiş bulunmaktayız. Kalan kursiyerlerimizi 6. ayda eğitimlerini tamamlamış olacağız. Şanlıurfa’daki esnafımıza çağrıda bulunuyorum; gelsinler hijyen yönünden, girişimcilik yönünden olsun işletmelerle ilgili her türlü eğitimi vermeye hazırız. Evren Sanayi Sitesi’nde mesleki eğitim yerimiz var. Bu eğitim yerimizde torna, kaynak gibi eğitimler veriyoruz. Eğitimlerimiz 20-25 gün civarında bir zaman alıyor.


Referandum sürecinde olan esnafın seçime olan tepkisi nasıl Şanlıurfa’da?

Biz siyasi olarak görüşlerimizi söyleyecek konumda değiliz. Çünkü bizim kurumumuzda siyasete girmemiz yasak. Ama genel olarak esnaf ve sanatkarlarımızın bize gelmiş fikirlerinde Şanlıurfa’daki ‘evet’lerin daha çok olduğunu Avrupa devletlerinin Türkiye’ye karşı tutumlarından dolayı esnaflarımız tedirgin açıkçası. Bu durumun birlik ve beraberlik içerisinde aşılması yönünde fikirlerini beyan ediyorlar. Biz siyasilerle görüşmemiz esnasında Anayasa değişikliğinin bize neler getireceği konusunu sorduğumuzda, bu değişikliğin tek adamlık değil de sistemin sadece sistemin değişeceğini bize ilettiler. Dünyada büyük devletler bu yolda gidiyorlar. Başarılı olmak için sistemin gelişmesi gerekiyor. Biz de bunu tam olarak anlamadığımız için bu konuda bilgili olan kişilerden alıyoruz bilmediklerimizi. Şanlıurfa’daki esnaflarımızın ‘evet’ diyeni var ‘hayır’ diyeni var. Bizim onlara kesinlikle müdahale etmek gibi bir lüksümüz yok. Ama genelde ‘evet’ oylarının daha çok olduğunu görüyorum.


Esnafın en çok sıkıntı çektiği çırak ve kalfa bulamama sorunu var. Oda olarak esnafın sıkıntı çektiği bu sorunu nasıl çözmeye çalışıyorsunuz?

Daha önce esnaf ve sanatkarlarımız çıraklıkla ilgili sıkıntıları vardı. Bu sıkıntılar neler? Çırak bulmada sıkıntı yaşıyorlardı. Çırak olmayınca usta yetiştirme noktasında ciddi sorunlar vardı. Bu sorunlar doğrultusunda Milli Eğitim de kanun değişikliği yaparak Çıraklık Okulları, Mesleki Eğitim Okullarını Teknik Mesleki Okulları olarak değiştirdi. Şu anda Sanat Okulları dediğimiz 4 yıllık bir öğrenci gidip orada eğitim gördüğü zaman 4 yıl içerisinde alacağı ustalık belgesi ile altın bileziği eline takarak ustalık belgesi sahibi olacak. Bu belgeyi alacağı zaman 4 yıl boyunca esnaf ve sanatkarlarımıza bu öğrencileri gönderecekler. Bu 4 yıl içerisinde birebir o işle ilgili bir çalışma olacak. Çalışırken de devlet bu öğrenciye destek veriyor. Haftada 3 gün gelecek olan öğrenci orada pratik eğitimi görecek. Çıraklık eğitimi alan öğrencinin asgari ücretin 3/1’ni alacak. Yani bu da 420 TL civarında bir paraya tekabül ediyor. 420 liranın 280 lirasını devlet verecek. Diğer kalan ücretini de usta verecek. Bu sayede çırakların yetişmesi cazip hale gelecek. Ayrıca çalıştığı süre içerisinde iş güvenliği sigortası da yatmış olacak. Bu arada aldığı derslerle de üniversiteye de gidebilecek. Bunlar yapıldığı zaman inşallah Şanlıurfa’da çırak ve usta olan kişiler artacaktır.

---BİTTİ---