OHAL'de hukuk yolu açıldı


24 / 01 / 2017 14:26

(Röportaj: Bilal KAPLAN-İPEKYOL)

Sayın Avcı, Kanun Hükmünde Kararnamelere (KHK) karşı şimdiye kadarki durum neydi?

Bu konu artık hukukçuların dışında herkesin bildiği bir hal aldı. Zira, hemen herkesin yanında, tanıdıkları arasında bu biçimde görevden alma ile muhatap olduğu için, kamuoyu bilinçlendi. Özetle şöyle söyleyebilirim. AİHM diyor ki “iç hukuk yollarını tüketmediğin için ben bu dosyaya bakamam”, İdari yargı yerel mahkemeleri diyor ki “ben görevli değilim”, Danıştay ise “ben bu konuda genel düzenleyici işlem olarak görmüyorum”, Anayasa Mahkemesi de muhtemelen benzer bir yorumla meseleye yaklaşacaktır.

Bu konuda Türk Yargı sisteminde, hep “görevli değilim yönünde” kararlar çıktı. Meseleye bakınca, KHK ile bir kimsenin görevden alınması ilk, yeni bir uygulama değil. Ancak yine de yargı kurumları bu yorumları yaptı. Yorumların mahiyeti tartışılabilir ancak vaka böyledir.

Peki, bu konuda taleplerin iletildiği, kontrole edilmesinin istediği bir yer, makam yok muydu?

Vardı, bunun için Valilik ve Bakanlıklarda ve hatta Başbakanlıkta bir inceleme komisyonu oluşturulmuştu. Buralara itiraz edip, haklı bulunup görevine dönen birçok memur oldu. Bu bir idari inceleme yoludur. Yargı yolu değildir. Bir yargı yolunun olmaması, kapalı tutulması ileride hem hak arama özgürlüğü hem de haksız işlemlerden geri dönüş bağlamında eksiklikti. Bunun giderilmesi gerekiyordu.

Bundan sonra ne olacak? Bu eksiklik giderildi mi?

Bugün yani 23.01.2017 tarihli ve 685 nolu kararname ile  bu belirsizlik ortadan kalktı. Geçte olsa bu yolun açılması iyi oldu. OHAL İnceleme Komisyon, kısa adıyla OHALİK kuruldu.

OHALİK kimlerden oluşuyor?

Komisyon, yedi üyeden oluşuyor. Üyelerin üçü kamu görevlileri arasından Başbakan tarafından, bir üye Adalet Bakanlığının merkez teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar arasından Adalet Bakanınca, bir üye mülki idare amirleri sınıfına mensup personel arasından İçişleri Bakanınca, birer üye Yargıtayda ve Danıştayda görev yapan tetkik hâkimleri arasından Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirleniyor. Komisyon, kendi üyeleri arasından yapacağı seçimle bir başkan ve bir başkanvekili seçiyor.  Komisyonun toplantı ve karar yeter sayısı dört. Oylamalarda çekimser oy kullanılamıyor.

Komisyonun inceleme alanları neler?

Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir. Buna göre,  kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi işlemlerine, öğrencilikle ilişiğin kesilmesi işlemlerine,  dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması işlemlerine ve emekli personelin rütbelerinin alınması konusundaki işlemleri incelemektedir.

Sadece bunları mı inceleyip karara bağlıyor?

Hayır, ayrıca olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle gerçek veya tüzel kişilerin hukuki statülerine ilişkin olarak doğrudan düzenlenen tüm işlemler de komisyonun görev alanındadır.

Bu komisyona nasıl başvuru yapılacak?

Komisyona başvurular valilikler aracılığıyla yapılabiliyor. Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılanlar ya da ilişiği kesilenler, en son görev yaptıkları kuruma da başvuru yapabilirler. Başvuru tarihi, valiliklere veya ilgili kurumlara başvurunun yapıldığı tarih olarak kabul edilir. Valilikler ve ilgili kurumlar kendilerine yapılan başvuruları gecikmeksizin komisyona iletir. Mükerrer başvurular ise işleme alınmaz.

Başvuru süresi nedir?

Komisyonun başvuru almaya başladığı tarihten önce yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle ilgili olarak başvuru alma tarihinden itibaren altmış gün içinde; bu tarihten sonra yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle ilgili olarak ise Resmi Gazetede yayımlanma tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmayan başvurular işleme alınmayacaktır.

Komisyon incelemeyi nasıl yapacak?

Komisyon incelemelerini dosya üzerinden yapar. Komisyon, inceleme sonucunda başvurunun reddine veya kabulüne karar verebilir. Yani iki karar verilebilir, kabul veya ret. Bu karara göre, kişi talebinin kabul edildiğini görecek ya da bu talep reddedilecek ve kendisine hukuk yolu açılacak.

Hukuk yolu açılacak dediniz, bu daha önce öngörülmeyen bir yol ve yöntem. Bunu açıklar mısınız? 

Komisyon kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir.

22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenler, kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’a dava açabilir.

Birinci ifademiz açık. Ancak ikinci ifade biraz karmaşık gelebilir. Buna göre, bir kişi eğer 667 sayılı KHK’nın 3.maddesinin 1.fıkrasındaki kimseler için verilmiş bir karara karşı bu komisyona itiraz edilmiş ve reddedilmiş ise, bu kimse Ankara İdare Mahkemesine değil, Danıştay’da gidip dava açacak.

Bunlar kim, merak edenler için söyleyelim. Anayasa Mahkemesi Yargıtay, Sayıştay, Danıştay, HSYK üyeleridir.

Bilgilendirme için teşekkür ederiz. Son olarak neler söylemek istersiniz.

Yargılamalar yapabiliriz, itiraz komisyonları da oluşturabiliriz. Bunların tek gayesi var onu unutmamalıyız. Hukuku işler kılmak ve haksızlıkları önlemek. Allah bizden adil olmamızı istiyor. Bunun sonucunda kimin zarar göreceğini düşünmeden adil olmak. Kimin yararına olacağını düşünmeden adil olmak. Ülke zor bir dönemde geçiyor. İnşallah, gerçek suçluların, hak ettiği cezayı aldığı, haksızlığa uğrayanların ise hiç olmadığı bir biçimde bu süreçleri atlatırız.