MEVSİMSEL DEĞİŞİM VE ADAPTASYON

Kış aylarında yaz saati uygulanmasının devam etmesi ile birlikte kişilerde hem fizyolojik hem de psikolojik sorunlar ortaya çıkmakta. Bunun sebebi de REM uykusu dediğimiz rüya uykusunda olmamız gereken saatlerde uynaklığa geçmemizdir. REM uykusu sırasında birçok metabolik ve hormonal düzenleme biyolojik olarak yapılır. Gün ışığından çok önce uyanıklığa geçmemiz durumunda uykunun bu en önemli aşaması maalesef uyulamaz ve uzun vadede ciddi problemler ortaya çıkmaya başlar. Kişiler daha sinirli ve agresif hale gelir, entelektüel kapasite azalır, yorgunluk artar ve hormonal düzen bozulmaya başlar. Bunun etkilerini kan şekeri ve tansiyonda sık ve büyük oynamalar, adet düzeni bozukluğu ve tiroid bozuklukları şeklinde görebiliriz.

Kış aylarında yaz saatine adaptasyonu sağlamak pek mümkün görünmemektedir. Çünkü önemli olan kaç saat uyuduğumuz değil, bu uykuyu hangi gün diliminde yaşadığımızdır. Biyolojik saatimiz de gün ışına bağlı olarak düzenlenir. Gün doğmadan çok önce günlük yaşama başlamak yani uykuda olmamız gereken çok önemli saatlerde uyanmak biyolojik saatimize aykırıdır. Bu durum da beraberinde uyku bozuklukları, yorgunluğun etki ettiği hastalıklarda (epilepsi, miyasteni, hiper tansiyon, diyabet gibi) kontrolsüzlükler ve insanlardagenel olarak agrasifleşme gözlemleniyor.

Adaptasyonu sağlamak mümkün olmasa bile yedikleriniz uykunuzu oldukça fazla etkiler, doğru besinleri seçerek iyi bir uykuya dalabilirsiniz.

Birçoğunuz gece yatmadan önce içilen ılık bir bardak sütün mucizevi etkisini duymuşsunuzdur. Süt ve süt ürünleri, uykuyu tetikleyici madde olan triptofan içerir. Kuruyemişler ve yağlı tohumlar, muz, bal ve yumurta da triptofan kaynakları arasındadır. Uzun kış gecelerinde uyumadan bir kaç saat önce süt ve süt ürünleri uykuya geçmede yardımcı olabilir.

Akşam yemeğinde yeterli kadar yemek yemediyseniz, midenizden gelen gurultular yüzünden uykuya dalmanız zorlaşabilir. Karbonhidratlardan zengin besinler, uykuyu tetikleyen triptofanın kandaki seviyesini arttırır ancak akşam yemeğinizin dengeli olmasına özen gösterilmeli. Sadece karbonhidratlardan oluşan öğünler kısa sürede tekrar acıkılmasına sebep olur örneğin makarnayı peynirli yapabilirsiniz veya pilavları yoğurt gibi bir protein ile tüketerek daha uzun süre tokluk hissedersiniz.

Uykusuzluk (insomnia) çekiyorsanız, bir ara öğün uykuya girmenizi kolaylaştırabilir ancak bunu büyük bir öğün olarak yaparsanız tam tersi bir etkiyle karşılaşabilirsiniz. Yatmadan önce kalori yoğunluklu bir şeyler yemek, sindirim sisteminizi daha fazla yorar ve kendinizi rahatsız hissedebilirsiniz. Sonara öğününüzde yulaf ile süt veya yoğurt içine biraz kuru meyve ve tarçın imdadınıza yetişecektir. 1 dilim ekmek, peynir, 1-2 ceviz de olabilir veya yarım muz, süt ve 5-6 badem gibi.

Son yapılan çalışmalar, yüksek yağlı besinleri tüketmenin sadece kilo alımına katkısı olmadığı aynı zamanda uyku döngüsünü de etkilediğini göstermiştir. Akşam yemeğinizde tercihiniz ızgara veya fırında pişirilmiş yemeklerden yana olmalıdır. Ağır yağlı yemekler uyku kalitenizi bozar.

Çok ağır bir yemek sonrası hemen yatıyorsanız, kendinizi çok rahatsız hissedebilirsiniz çünkü sindirim sisteminiz uykuda daha yavaşlayacaktır. Aynı durum bol baharatlı bir yemek sonrası da karşımıza çıkabilir. Yatmadan en az 4 saat önce ağır yemek yemeği sonlandırmalısınız.

Proteinler, günlük beslenmemiz için çok önemli olmakla birlikte, yatmadan önce alınan proteinler güzel bir uyku için iyi bir tercih sayılamaz. Proteinden zengin besinlerin sindirimi biraz daha zordur.

Bazı bireyleri kafein daha fazla etkiler, eğer sizinde hassasiyetiniz olduğunu düşünüyorsanız; daha iyi bir uyku için, yatmadan 4-6 saat önce kafein alımı kesilmelidir. Bunun için çikolata, kolalı içecekler, çay, yeşil çay ve kahve içiminizi kontrol etmelisiniz.

Su tüketimin ne kadar önemli olduğu her zaman vurgulanır ancak kesintisiz bir uyku istiyorsanız yatmadan 1 saat öncesine kadar sıvı alımını kesmeniz olacaktır. Aksi takdirde sıklıkla tuvalete kalkma ihtiyacı duyabilirsiniz, bu durum uykunuzun sürekli bölünmesine sebep olacaktır.

Nikotin de aynı kafein gibi uyarıcı etki göstermektedir. Bunun için yatmadan hemen önce sigara içilmesi uyku kalitesinin bozulmasıyla sonuçlanabilir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Bermal AKIL - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gazete İpekyol Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gazete İpekyol hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Gazete İpekyol editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gazete İpekyol değil haberi geçen ajanstır.