SEMİZOTU

Abdullatif Yılmaz
Abdullatif Yılmaz

Bilimsel adı "Portulaca oleracea"dır.  1420 li yıllarda Tabip olan İbn-i Şerif, Yadigâr adlı eserinde bu bitki için "semizotu" ismini zikretmektedir. Muhtemelen bitkinin yapraklarının dolu, tavlı ve tombul bir görüntüde olmasından dolayı "semiz" kelimesi yakıştırılmıştır. 

Semizotu, yaprakları pişirilerek tüketildiği gibi salatada çiğ olarak veya yoğurt ile birlikte cacık olarak tüketilen ya da yemeklerde, böreklerde kullanılan bir sebzedir. Gövdeleri toprak üstünde yatık, yaprakları sapsız ve etli olup, çiçekleri genellikle sarı renklidir. Hemen bütün iklimlerde varlık gösterebilen bir bitki olup, birçok yörede farklı isimler ile adlandırılır. Urfa ve Gaziantep başta olmak üzere birçok yörede "pirpirim adı ile anılırken Mardin bölgesinde “Perpar” olarak adlandırılır. Bazı bölgelerde özellikle sulu tarım yapılan yerlerde kendiliğinden biten ve tarımla uğraşanların tarlalarından sökerek attığı bir bitki iken, bazı yörelerde de tarımı yapılmaktadır. Bahçelerde kendiliğinden biterek çok kısa süre içinde yayılıp çoğalan bir bitki olduğundan dolayı “Arsız” bitkiler sınıfında da değerlendirilir. Ancak içerdiği besin öğeleri göz önünde tutulduğunda oldukça faydalı bir bitki olduğu görülür. Sebzeler arasında en fazla Omega-3 içerdiği anlaşılmıştır. Hepatit hastalarında dahi semizotu suyunun iyi geldiği söylenir. Protein, karbonhidrat, Fosfor, Sodyum, Omaga3 yağ asitleri, B1, B2, B3, B6, C ve E vitaminleri, Kalsiyum ve Demir gibi önemli besin öğeleri ve minerallerin bulunduğu bilinmektedir.

Semizotunun bilim çevreleri tarafından söylenen faydalarından bazıları şöyle sayılabilir.

* Semizotu, içerdiği yüksek oranlı lifiyle peklik (kabızlık) çekenlere iyi gelmektedir

* Yaşlı, hasta ve diyet yapan kişiler için çok uygun bir sebzedir

* Semizotunun içerdiği Omega3 doymamış yağ asitleri balıklardaki ile kıyaslanabilecek düzeyde olduğundan semizotu tüketimi ile sağlık açısından tavsiye edilen balık tüketimi arasında pek bir fark yoktur

*Gut hastalığına, iyi gelmektedir. (Gut hastalığımdan dolayı bizzat tüketiyorum ve çok faydasını görüyorum).

* Semizotu, Kanın pıhtılaşmasını kolaylaştırıcı etkisi ile kanama hastalıklarında faydalıdır.

*Kanı temizler.

*Sinirleri yatıştırıcı bir etkiye sahip olduğundan zihin yorgunluğu ve uykusuzluğa iyi gelir.

* İdrar söktürücü etkiye sahip olduğundan mesane, böbrek ve tansiyon hastalarına iyi gelir.

 *Böbrekteki kum ve taşların atılmasına yardımcı olmaktadır.

* Şeker hastalarının az da olsa susama açısından rahatlatabildiği bir etkiye sahiptir. Kandaki şeker oranını düşürür

* Sahip olduğu jelâtinimsi içeriği ile Mide yanmasına iyi gelmekte ve mideyi rahatlatıcı bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir.

*Lapa şeklinde başa konulduğunda baş ağrısına iyi geldiği söylenir.

                Semizotunun, doğrandıktan sonra ateşe konulduğunda ıspanak gibi sulanma özelliği olduğundan dolayı ayrıca bir su ilavesine gerek kalmadan pişirilebilir.  Pişme işlemi istenilen düzeyde olduktan sonra arzuya göre suyu süzülüp, yağ, soğan, salça baharat gibi eklentilerle tekrar kavurma işlemine tabi tutularak hazırlanabilir. Semizotunun doğal aromasında ekşilik ve tuzlu hissi uyandıran bir tat olduğundan dolayı yemek yaparken fazla tuz konulmamalıdır.

Semizotu çiğ olarak tüketilebilen bir sebze olduğundan dolayı bostana ve salatalarda da rahatlıkla kullanılabilmektedir. Çiğ olarak yoğurt ile birlikte hazırlanan salatası da ayrı bir lezzet oluşturmaktadır. Hem yapımı kolay hem de lezzetli olan Yoğurtlu Semizotu tarifi şöyle verilebilir:

MALZEMELER:

*400 Gram semizotu

*2 su bardağı yoğurt

*2 diş sarımsak

* Kırmızı pul biber tuz,

*2 kaşık zeytinyağı

*birkaç dal dereotu

Yapılışı:

Semizotu yıkanıp ince doğranır. Yoğurt, çırpma teli ile iyice çırpılarak homojen bir yapıya kavuşması sağlanır.  Sarımsaklar ince doğranır veya sarımsak ezeceği ile iyice ezilir. Yoğurt, semizotu ve sarımsak iyice karıştırılır ve tuz ilave edilir. Servis yapılacak kâseye aktarılır. Bir kaşık yardımı ile yüzeyi düzeltilir. Üzerine kırmızı pul biber serpilir ve daha sonra zeytinyağı üzerinden gezdirilir.

Arzu edilirse, dereotu dalları üzerine serpiştirilerek servis edilir.

 

Afiyette kalın

 

 

 

- Gazete İpekyol, Abdullatif Yılmaz tarafından kaleme alındı
https://www.gazeteipekyol.com/makale/11314535/abdullatif-yilmaz/semizotu