Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumak, aynı zamanda tüketiciyi bilgilendirmek ve bilinçlendirmek amacıyla 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuştur.
Bu kapsamda, tüketicilere sunulan mal ve hizmetlere ilişkin tüketicinin bilgilendirilmesi ve menfaatlerinin korunması amacıyla fiyat etiketine ilişkin düzenlemelere Kanunun 54’üncü maddesinde yer verilmiş; perakende olarak satışa sunulan mal ve hizmetlerin etiket, tarife ve fiyat listelerinin şekli, içeriği, kullanılması ile indirimli satışlara ilişkin usul ve esaslar ise Fiyat Etiketi Yönetmeliği ile ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Söz konusu yasal düzenlemeler doğrultusunda, tüketicilerin kendilerine sunulan mal ve hizmetlere ilişkin haklarına aşağıda yer verilmiştir.
1. Etiket Bulundurma Zorunluluğu Kimler İçin Geçerlidir?
Kamu tüzel kişileri dâhil olmak üzere, ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına veya hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler tarafından perakende satışa arz edilen malların; üzerine, ambalajına veya kabına kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yazılı, dijital veya elektronik etiket konulması zorunludur.
Etiket konulmasının mümkün olmadığı hâllerde ise, aynı bilgileri içeren listelerin tüketiciler tarafından görülebilir ve okunabilir şekilde uygun yerlere asılması gerekmektedir.
2. Etiket ve Listelerde Hangi Bilgiler Zorunludur?
Etiket ve listelerde, Türkçe olarak yer alması zorunlu olan bilgiler; malın üretim yeri, malın ayırıcı özelliği, tüm vergiler dâhil satış fiyatı, birim fiyatı ile satış fiyatı ve birim fiyatının uygulanmaya başlandığı tarih olup, ayrıca üretim yeri Türkiye olan mallar için Bakanlıkça tespit ve ilan edilen şekil, logo veya işaretin bulunması gerekmektedir. Ambalajlı mallarda ise satış fiyatından ayrı olarak, ambalajın teslimine ve iadesine ilişkin bir depozito bedeli bulunması hâlinde, söz konusu bedelin tutarının da etiket veya listelerde gösterilmesi zorunludur.
3. Tarife ve Fiyat Listeleri Nasıl Sunulmalıdır?
Hizmetlerin özelliğine ve tüketiciye sunuluş biçimine göre;
Tarife ve fiyat listeleri; belge, levha, pano ve benzeri şekillerde,
Hizmetin sunulduğu işyerinde tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde asılır, takılır veya konulur.
Lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işyerlerinde ise;
Tarife ve fiyat listeleri ayrıca işyerinin giriş kapısının önüne,
Giriş kapısının birden fazla olması hâlinde her bir kapıya ayrı ayrı,
Hizmet sunulan masaların üzerine
konulmak zorundadır.
Masalarda fiyat listeleri karekod aracılığıyla da sunulabilir. Ancak tüketicinin talep etmesi hâlinde, fiyat listesinin ayrıca yazılı veya fiziki olarak verilmesi zorunludur.
Tarife ve fiyat listelerinde, hizmete sunulan tüm ürünlerin eksiksiz olarak yer alması gerekmektedir.
4. İşletmeler Yiyecekler Dışında İlave Ücret Alabilir mi?
İşletmeler, 30/01/2026 tarihli ve 33153 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikten önce, tarife ve fiyat listesinde yer alan fiyatlar dışında ücret alınması hâlinde, bu ücretin fiyat listesinde açıkça gösterilmesi yeterliydi.
5. Söz Konusu Değişiklikten Sonra Durum Nedir?
30/01/2026 tarihli Yönetmelik değişikliği sonrasında, 4857 sayılı İş Kanununun 51’inci maddesi hükmü uyarınca, tüketiciler sipariş verdikleri yiyecek ve içeceklerin bedeli dışında yalnızca gönüllülük esasına dayalı (bahşiş gibi) ve tamamen kendi istekleriyle ilave ödeme yapabileceklerdir.
Bununla birlikte, tüketicilerden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti veya benzeri herhangi bir ad altında ilave bir ödeme talep edilmesi yasaklanmıştır.
Dolayısıyla, tüketiciler sipariş verdikleri yiyecek ve içeceklerin bedeli dışında gönüllülük esasına dayalı olmayan hiçbir ücreti ödemeyeceklerdir.
6. Yönetmelik Hükümlerine Aykırılık Halinde Yaptırım Var mı?
Evet. Tüketici olarak sizden, yiyecek ve içecek bedeli dışında gönüllülük esasına dayalı olmayan şekilde; servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti veya benzeri herhangi bir ad altında ilave bir ödeme talep edilmesi ya da alınması hâlinde, 6502 sayılı Kanunun 77/1-a maddesi uyarınca, Kanunun öngördüğü yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında, aykırılığı tespit edilen her bir işlem için ayrı ayrı idari para cezası uygulanacaktır.
7. Bu Tür Bir Durumda Tüketiciler Nereye Başvurabilir?
Tüketiciler yaşamış oldukları bu tür mağduriyetlerle ilgili olarak ALO 175 Tüketici Danışma Hattını arayarak şikâyetlerini ilgili mercilere iletebileceklerdir.
Bununla birlikte tüketiciler, yaşadıkları mağduriyetlere ilişkin şikâyetlerini; elden, posta yoluyla veya elektronik ortamda e-Devlet kapısı üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) (https://tuketicisikayeti.ticaret.gov.tr) ile tüketici hakem heyetlerine başvuruda bulunabileceklerdir.
Sonuç Olarak; Ticaret Bakanlığı tarafından Fiyat Etiketi Yönetmeliğinde yapılan son değişiklikle birlikte, işletmelerin tüketicilerden zorunlu olarak servis, masa, kuver veya benzeri adlar altında ilave ücret talep etmeleri yasal düzenlemelere aykırılık teşkil edeceği gibi bu tür uygulamaları sebebiyle işletmeler idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacaklardır.
