Esnaf ve sanatkârların faaliyetlerini sürdürebilmeleri için üye olmak zorunda oldukları kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ilişkin usul ve esaslar, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununda düzenlenmiştir. Bu meslek kuruluşlarının önemli gelir kaynaklarından birisi de yıllık aidatlardır. Kanunda yıllık aidat; esnaf ve sanatkârların üyesi bulundukları odalara her yıl ödemekle yükümlü oldukları para şeklinde tanımlanmıştır. Bu yazımızda 5362 sayılı Kanuna tabi odalara kayıtlı üyelerin ödemekle yükümlü oldukları yıllık aidatlar ele alınmıştır.
Bu kapsamda, odaların gelirleri 5362 sayılı Kanunda açıkça sayılmış olup, yıllık aidat da bu gelir kalemleri arasında yer almaktadır. Yıllık aidata ilişkin hususlar 5362 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde düzenlenmiş; anılan maddeye dayanılarak hazırlanan Esnaf ve Sanatkârların Ödeyecekleri Kayıt Ücreti ve Yıllık Aidat Hakkında Yönetmelik ile uygulamaya ilişkin ayrıntılar belirlenmiştir. Buna göre, esnaf ve sanatkârlar üyesi bulundukları odalara her yıl yıllık aidat ödemekle yükümlüdürler.
Söz konusu yasal düzenlemeler uyarınca, yıllık aidat tutarı asgari ücretin onda birinden az, yarısından fazla olamaz. Odaya ilk kez kayıt yaptıran esnaf ve sanatkârdan kayıt yaptırdığı yılda kayıt ücreti alındığından, aynı yıl için ayrıca yıllık aidat tahsil edilmeyecektir.
Bu çerçevede, 26/12/2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/1 numaralı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı ile 01/01/2026 - 31/12/2026 tarihleri arasında uygulanacak günlük brüt 1.101,00-TL, aylık brüt asgari ücret 33.030,00-TL ise olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, 5362 sayılı Kanunun 61 inci maddesi uyarınca, Konfederasyon(TESK) yönetim kurulunca, 01/01/2026-31/12/2026 döneminde yıllık aidat miktarı 3.310,00-TL olarak belirlenmiştir.
Esnaf ve sanatkarların üyesi oldukları odalara yıllık aidatları her yıl Nisan ve Ekim aylarında iki eşit taksit halinde ödemeleri gerekmektedir. Oda kaydının yıl içinde silinmesi halinde ise aidat, yıllık tutarın on iki aya bölünmesi suretiyle hesaplanacak ve kaydın silindiği ay dâhil olmak üzere üyelikte geçen süreye isabet eden kısmı tahsil edilecektir. Aidatın peşin ödenmiş olması halinde ise üyelikte geçmeyen aylara ilişkin tutar üyeye iade edilmelidir.
Birden fazla meslek nedeniyle sicile kayıtlı olan esnaf ve sanatkârlar için, karma odada her meslek adına ayrı kayıt yapılmakla birlikte, yalnızca yıllık aidat tutarı daha yüksek olan mesleğe ilişkin aidat tahsil edilecektir.
İhtisas odasına kayıtları devredilen üyelerin, eski odalarına ilgili yılın aidatını ödemiş olmaları halinde yeni odaya aidat yükümlülükleri takip eden yılda başlayacaktır. Aidat ödenmemiş ise devredildikleri tarihten itibaren yılın kalan aylarına isabet eden aidat yeni odaya ödenecektir.
Süresi içinde ödenmeyen yıllık aidatlar için gecikme zammı uygulanacaktır. Ancak uygulanacak gecikme zammı hiçbir şekilde yıllık aidatın bir katını geçemez.
Ayrıca aidat borcunu ödemeyen üyelere, borçlarını ödeyinceye kadar oda tarafından sunulan hizmetler ile düzenlenecek veya onaylanacak belgeler verilmez.
Ödenmeyen yıllık aidatlar hakkında oda yönetim kurulunca alınan kararlar ilam hükmünde olup, ayrıca bir karara gerek olmaksızın icra daireleri aracılığıyla takip ve tahsil edilir.
Yıllık aidatlar ile bunlara ilişkin kesinleşen gecikme zamları için tahsil zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre içerisinde tahsil edilmeyen aidatlar ve gecikme zamları terkin edilir.
5362 sayılı Kanun, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarınca tahsil edilen tüm gelirlerin, tahsilatı yapan ilgili meslek kuruluşunun banka hesabına yatırılmasını zorunlu kılmıştır. Bu zorunluluk, yıllık aidatlar bakımından da geçerlidir.
Burada üzerinde durulması gereken önemli bir husus ise oda yönetim kurulunun sorumluluğudur. Yönetim kurulu, odanın gelirlerini zamanında ve eksiksiz tahsil etmek, aidatların elektronik ortam dâhil olmak üzere mevzuata uygun yöntemlerle tahsilini sağlamak ve oda işlerini Kanun ile genel kurul kararlarına uygun şekilde yürütmekle yükümlüdür. Buna rağmen yıllık aidatların süresi içerisinde tahsil edilmemesi ve beş yıllık zamanaşımı süresinin geçirilmesi nedeniyle aidat alacaklarının terkin edilmesi halinde, oda doğrudan gelir kaybına uğrayacaktır.
Sonuç olarak, yıllık aidat, odaların 5362 sayılı Kanundan kaynaklanan en önemli alacaklarından biridir. Bu nedenle yıllık aidatların süresinde tahsil edilmesi, tahsil edilen tutarların ilgili meslek kuruluşunun banka hesaplarına yatırılması ve alacakların zamanaşımına uğramasının önlenmesi, hem odanın mali yapısının ve gelirlerinin korunması hem de yönetim kurulu üyelerinin kanundan doğan görev ve sorumluluklarını gereği gibi yerine getirmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Aksi halde, aidat alacaklarının zamanaşımına uğraması nedeniyle odanın zarara uğraması durumunda, ihmal veya kusuru bulunan yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu gündeme gelebilecektir.
