URFALI NEZİF

Dilde olmayıp gerçekte olan ve toplum belleğinde halk kahramanı tanımlamasıyla bilinen Urfalı Nezif, Osmanlı’nın son dönemleri ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaşamış efsanevi bir şahsiyet.

Adına türküler söylenen, yiğitliğine hoyratlar okunan Urfalı Nezif asıl olarak Çermik/Siverek bölgesinden çok yıllar önce Urfa’ya gelen Kürt/Zaza bir aileye mensup. 

Genç yaşta olmasına rağmen haksızlıklara, güçsüze yapılan zulme karşı tavır alıp cansiperane bir yaşam sürmüştür. Sonradan yaşantısını konu edinen araştırmacı yazarlar ondan ‘’Urfalı Robin Hood’’ diye bahsetmişlerdir. Gerçekten de dilden dile anlatılan meselelerde Urfalı Nezif’in kendi canını hiçe sayarak her zaman için garibanın yanında olduğu aşikârdır. Onun için söylenen : 

Yaylalar içinde Erzurum yayla

Şehirler içinde Konya’dır Konya
Nezif’i vurmuşlar ağlasın Urfa

bu ağıt,o dönemlerde dillerde dolaşırmış. Urfa’nın kurtuluşu döneminde de Nezif’in kahramanlıklarını anlatan hoyratlar günümüze kadar söylenmiştir.

Nezif’in hurcunda bir top alaca

Seraya endirdiler kanlı salaca

Bacıma söyleyin gitsin ilaca

Analar da böyle aslan besledi

bunun gibi hoyratları çoğaltmamız mümkün.

Bir keresinde kendisinin hamamda olduğu ihbar edilmiş ve en az on beş yirmi askerin baskın için geldiği hamamdan kaçmayı başarmıştı. Rivayet odur ki o genç delikanlı o kadar güçlüymüş ki parmaklarıyla dönemin madeni para/akçesinin üzerindeki yazı ya da şekilleri silebiliyormuş. 

Tabi bu kadar yiğit, delikanlı ve halktan olan Nezif’in sevildiği kadar sevilmediği kesimlerde yok değilmiş. Bozuk düzenlerine taş koyan Nezif’in yaptıklarını hazmedemeyen o çevreler onu öldürmek ya da yakalatmak için çeşitli yollar denemişler ama hiçbirinde başarılı olamamışlardır. O dönem hatırı sayılır Urfalılardan olan ve Nezif’le problemli olan kişi, en yakın dostlarından biri olan Deveci Mehmet’i altınlarla kandırıp Nezif’i öldürmesi için anlaşma yapmıştı. 

Nezif ve Deveci Mehmet Urfa’dan Suruç’a doğru atlı yada yaya ilerlerken ismi sonradan Nezif’in Hayratı olan Firuzbey Hayratı’nda dinlenmek için mola vermişlerdi. Hayratın içinde dinlenirlerken Deveci Mehmet Nezif’den silahını ister ve dışarıyı kolaçan edeceğini söyler. Silahını veren Nezif uyumak için uzandığı sırada Deveci Mehmet tarafından vurulmuştur. Kendisini vuran Deveci Mehmet’in arkasından birkaç adım atıp hayratın girişinde yere yığılıp kan kaybından ölmüştür. 


Deveci Mehmet olaydan sonra Suriye tarafına kaçmış ve izini kaybettirmeye çalışmıştı. Onun orada öldürülme sebebi tam olarak net olmamakla beraber anlatılan iki mesele var.Birinci olayda Nezif’i öldürdüğü için Suriye’de olduğu bölgede nam salmak isteyen Deveci Mehmet öldürülme olayını kahvelerde övünerek anlatıyormuş. Nezif’in o bölgeye kadar giden namını bilenlerden biri kahvede: 

‘’Sen Nezif gibi bir yiğidi normal bir şekilde öldüremezsin, olsa olsa kalleşlik yapıp vurmuşsundur ‘’ deyip Deveci Mehmet’i orada vurup öldürmüştür. 

Anlatılan diğer olayda ise Deveci Mehmet’te altın olduğunu bilen bazı kişiler onu öldürüp altınlarını çalmışlardır. 

Nezif gibi bir yiğidi düşündüğümüzde ilk olayın daha mantıklı olabileceği düşünülmektedir. Gerçekten de yiğitler her zaman için olmuştur. Bozuk düzene karşı Robin Hood’lar, Willam Wallace’ler, Urfalı Nezif’ler, Tatar Ramazan’lar her zaman için olacaktır. 

Ailesinden edindiğimiz bilgilerinde yardımıyla, anlatmaya çalıştığımız gerçek bir kahraman Urfalı Nezif. Net olmamakla beraber hançerinin, kuşağının, silahının Nezif’in Hayratının yakınlarındaki bir kuyuya atıldığı ve bir daha oradan çıkarılmadığı söyleniyor. Urfalı Nezif gibi kahramanların yaşamımızda çoğalması dileğiyle...