Yeni eğitim öğretim döneminin başlamasıyla birlikte Şanlıurfa’da binlerce öğrenci yeniden okul sıralarına döndü. Yaz tatilinde değişen uyku saatleri, artan telefon, tablet ve bilgisayar kullanımı ise birçok aile için yeniden düzenlenmesi gereken konuların başında geliyor.
Özellikle yaz sıcaklarının yoğun yaşandığı Şanlıurfa’da çocukların günün büyük bölümünü evde geçirmesi ekran kullanımını da artırabiliyor. Tatil boyunca daha geç uyuyan, sabah daha geç kalkan ve ekran karşısında daha fazla vakit geçiren bir çocuktan okul başladığı anda eski düzenine dönmesini beklemek çok gerçekçi değil.
Bu noktada ebeveynlerin dikkat etmesi gereken şeylerden biri de ekran kullanımını yalnızca süre üzerinden değerlendirmemek. Her uzun ekran kullanımı bağımlılık anlamına gelmez. Çocuğun ailesiyle iletişiminin azalması, daha önce sevdiği şeylerden uzaklaşması, sorumluluklarını sürekli ertelemesi, uyku düzeninin belirgin şekilde bozulması ve ekran olmadığında yoğun huzursuzluk yaşaması daha fazla dikkat edilmesi gereken durumlardır.
EN BÜYÜK HATA: OKUL BAŞLARKEN BÜTÜN KURALLARI BİR ANDA DEĞİŞTİRMEK
Okulların başlamasıyla bazı evlerde bir anda bütün düzen değişiyor. Telefon kaldırılıyor, bilgisayar yasaklanıyor, uyku saati erkene çekiliyor ve çocuktan birkaç gün içinde okul düzenine alışması bekleniyor.
Oysa bütün yaz izin verilen bir davranışın bir anda yasaklanması çocukta doğal olarak direnç oluşturabilir. Çocuğun “Bütün yaz izin veriyordunuz şimdi neden yasak?” demesi de şaşırtıcı değildir.
Bu yüzden okul düzenine geçiş mümkün olduğunca kademeli olmalı. Uyku ve uyanma saatleri yeniden düzenlenirken ekran süresi için de bir anda çok sert kurallar koymak yerine daha uygulanabilir sınırlar belirlenebilir.
Buradaki amaç çocuğu cezalandırmak değil yeniden okul ritmine alışmasını sağlamaktır.
YASAKLAMAK YERİNE DÜZEN OLUŞTURUN
Telefonu tamamen yasaklamak çoğu zaman düşündüğümüz kadar etkili olmuyor. Çünkü yaz boyunca oluşan bir alışkanlığın birkaç günde ortadan kalkmasını bekleyemeyiz.
Evde küçük değişikliklerle başlanabilir. Yemek masasında telefon kullanılmaması, ders sırasında telefonun çocuğun hemen yanında olmaması ve akşamları ailece geçirilen zamanın biraz artırılması bile önemli bir başlangıç olabilir.
Bir de çocuğa sürekli “Telefonu bırak” derken şu soruyu düşünmek gerekiyor. Telefonu bıraktığında ne yapacak?
Eğer ekran çocuğun en önemli eğlence alanı haline geldiyse onu kaldırıp yerine hiçbir şey koymamak işleri daha da zorlaştırabilir. Spor, arkadaşlarıyla geçirilen zaman, kitap okumak ya da ailece yapılabilecek küçük etkinlikler çocuğa farklı seçenekler sunabilir.
Burada ebeveynlerin kendi telefon kullanımlarını da gözden geçirmesi önemli. Çocuğumuza sürekli telefonu bırakmasını söylerken bizim elimizden telefon düşmüyorsa koyduğumuz kuralın çocuk için inandırıcılığı da azalıyor.
Bu nedenle bazı kurallar sadece çocuk için değil evdeki herkes için geçerli olabilir.
OKUL DÖNEMİNDE EVDE NELER DEĞİŞTİRİLEBİLİR?
Her şeyi kusursuz şekilde planlamaya gerek yok. Küçük ama devam ettirilebilen değişiklikler çoğu zaman daha işe yarar.
Öncelikle uyku ve uyanma saatleri yeniden okul düzenine uygun hale getirilebilir. Gece ekran kullanımına bir sınır koyulabilir. Yemek masası gibi bazı alanlarda telefon kullanılmaması kararlaştırılabilir.
Ekran süresi azaltılırken çocuğun sevdiği başka şeylere de yer açmak önemli. Bunun yanında kısa süreli okuma ya da masa başında çalışma zamanları oluşturulabilir. Amaç çocuğu saatlerce ders çalıştırmak değil tatilde biraz kaybolan çalışma düzenini yeniden kazanmasına yardımcı olmaktır.
Bir diğer önemli nokta ise kuralları çocukla konuşmak.
Elbette evdeki bütün kararları çocukların vermesi gerekmiyor. Ebeveyn olmak gerektiğinde sınır koyabilmeyi de gerektirir. Fakat sınır koymak çocuğu hiç dinlememek anlamına gelmemeli.
“Okullar başladı. Uyku ve telefon düzenimizi biraz toparlamamız gerekiyor. Sence bunu nasıl yapabiliriz?” diye sormak bile bazen çocuğun kurala karşı çıkmak yerine sürecin içinde olduğunu hissetmesini sağlayabilir.
AMAÇ TELEFONU TAMAMEN HAYATINDAN ÇIKARMAK DEĞİL
Teknoloji artık çocukların hayatının bir parçası. Eğitimde de arkadaşlık ilişkilerinde de karşılarına çıkıyor. Bu yüzden hedef çocukları ekrandan tamamen uzaklaştırmak değil ekranla daha sağlıklı bir ilişki kurmalarını sağlamak olmalı.
Ancak çocuk ekran dışında neredeyse hiçbir şeyden keyif almıyorsa, okul sorumlulukları ciddi şekilde aksıyorsa, uyku düzeni uzun zamandır bozuksa ya da ekran kısıtlandığında çok yoğun öfke tepkileri ortaya çıkıyorsa durumun biraz daha yakından değerlendirilmesi gerekebilir. Böyle bir durumda bir ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.
Yeni eğitim döneminde çocuklarımızın yalnızca derslere alışması gerekmiyor. Tatil boyunca değişen günlük düzenin de yeniden kurulması gerekiyor.
Çocukların ihtiyacı sadece daha az ekran değil. Ekranın dışında da kendilerini iyi hissedebilecekleri bir günlük düzene ihtiyaçları var.
