Bilindiği üzere; ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş ve işleyişine ilişkin esaslar, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ile düzenlenmiştir.
Bu yazımızda, 5174 sayılı Kanun ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, oda ve borsa organ seçimlerine ilişkin temel esaslar ele alınacaktır.
5174 sayılı Kanuna göre oda ve borsaların organları;
Meslek komiteleri,
Meclis,
Yönetim kurulu,
Disiplin kurulu,
olmak üzere dört organdan oluşmaktadır.
Oda ve borsa organları dört yıl için seçilmektedir. Organ seçimleri, Kanunun 84 üncü maddesi ile ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca Ekim ayında başlamakta ve Kasım ayı içinde tamamlanmaktadır.
Oda, borsa ve Birlik organları seçimlerine katılma nitelikleri ise Kanunun 83 üncü maddesinde düzenlenmiştir.
Buna göre, seçim tarihi itibarıyla en az iki yıldır oda veya borsaya kayıtlı ve on sekiz yaşını doldurmuş gerçek kişiler ile tüzel kişilerin tescilli ana sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcileri seçimlerde oy kullanabilir.
5174 sayılı Kanunun 83 üncü maddesi ile Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca oda ve borsa organlarına seçilebilmek için genel olarak şu şartların birlikte bulunması gerekmektedir:
- Yeni kurulan oda ve borsalar hariç olmak üzere, seçim tarihi itibarıyla en az iki yıldır oda veya borsaya kayıtlı olmak,
- Seçim günü itibarıyla yirmi beş yaşını doldurmuş olmak,
- Okur-yazar olmak,
- İflas etmemiş veya iflas etmiş olsa dahi itibarını hükmen yeniden kazanmış olmak,
- Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa dahi; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına veya devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak,
- Oda veya borsaya kaydı gerektiren ticari ve sınai faaliyetten elde edilen kazanç dolayısıyla gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak,
- Kanunun 10 uncu ve 32 nci maddeleri uyarınca meslek grubu ve seçmen listelerinden silinmemiş veya gerekli yükümlülükler yerine getirilmek suretiyle yeniden bu listelere dâhil edilmiş olmak.
Seçilme yeterliliğinin bulunmadığı sonradan anlaşılanlar ile bu yeterliliği sonradan kaybedenlerin oda ve borsa organlarındaki görevleri sona erer. Üye şirketin münfesih olması veya şirketin ya da işletmenin işyerini veya merkez kaydını başka bir oda ya da borsanın çalışma alanına taşıması hâlinde de üyelikle birlikte seçilmiş olunan organlardaki görev kendiliğinden sona erer.
Bilindiği üzere, oda ve borsaların organ seçimleri 2026 yılının Ekim ve Kasım ayları içinde gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda, oda ve borsa organ seçimlerinin 2026 yılının Ekim ayında başlayarak Kasım ayı içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Bu nedenle, oda ve borsa yönetim kurullarınca seçim sürecine ilişkin gerekli hazırlık ve işlemlerin, 5174 sayılı Kanun ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun ve süresi içerisinde yerine getirilmesi önem arz etmektedir.
