Bir önceki yazımızda, 5174 sayılı Kanun ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, oda ve borsa organ seçimlerine ilişkin temel esasları ele almıştık.
Bu yazımızda ise oda ve borsalarda yönetim kurulunun nasıl oluştuğu, yönetim kurulu başkanı ile asıl ve yedek yönetim kurulu üyelerinin hangi usulle seçildiği ve seçim sonrasında görev dağılımının nasıl yapıldığı hususları üzerinde duracağız.
Oda ve borsa seçimlerinde merak edilen konulardan biri, yönetim kurulu başkanı ile yönetim kurulu üyelerinin nasıl seçildiğiyle ilgilidir.
5174 sayılı Kanuna tabi Oda ve borsalarda yönetim kurulu başkanı, oda ve borsanın hukukî temsilcisidir. Odayı ve borsayı, yönetim kurulu başkanı ile en az bir yönetim kurulu üyesinin veya genel sekreterin ortak imzaları bağlamaktadır.
Yönetim kurulu dört yıllığına seçilmektedir. Yönetim kurulunun üye sayısı, oda ve borsa meclisinin üye sayısına göre oluşmaktadır.
Buna göre yönetim kurulu; meclis üye sayısı yirmiden az olan odalarda 5, yirmi ile yirmi dokuz arasında olanlarda 7, otuz ile otuz dokuz arasında olanlarda 9, kırk ve daha fazla olanlarda ise 11 kişiden oluşmaktadır.
Yönetim kurulunun seçimi doğrudan oda veya borsa üyeleri tarafından değil, oda ve borsa meclisi tarafından ve meclis üyeleri arasından yapılmaktadır.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmeliğin 13 üncü maddesine göre, meclis seçimlerinin kesinleşmesini takip eden en geç iki gün içinde, meclis kendi üyeleri arasından;
Yönetim kurulu başkanını,
Yönetim kurulu asıl üyelerini,
Yönetim kurulu yedek üyelerini
aynı listede seçmektedir.
Bu seçimde kullanılacak oy pusulasında, yönetim kurulu başkanı ile yönetim kurulunun asıl ve yedek üyelerinin isimlerinin birlikte gösterilmesi zorunludur. Yönetim kurulu üyeleri için asıl ve yedek üyeler seçilirken, yönetim kurulu başkanı için yedek başkan seçimi yapılmamaktadır. Bir başka ifadeyle, başkan için yedek seçimi söz konusu olmamaktadır.
Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyelerinin daha sonra kendi aralarında yapacakları görev dağılımı sonucunda belirlenmemektedir. Başkan, doğrudan oda ve borsa meclisi tarafından ve yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleriyle birlikte seçilmektedir.
Diğer taraftan, yönetim kurulu başkanlığı seçiminde oyların eşit çıkması hâlinde, en fazla oy alan iki aday arasında aynı usulle tekrar ikinci tur seçim yapılmaktadır. İkinci turda da oyların eşit çıkması halinde kura usulüyle başkan seçilmektedir.
Yönetim kurulu ve başkan seçiminin tamamlanmasının ardından ise yönetim kurulu, kendi üyeleri arasından dört yıl için bir veya iki başkan yardımcısı ile bir sayman üye seçmektedir.
Buna göre seçim süreci özetle; oda ve borsa üyeleri tarafından önce meslek komitesi ve meclis üyelerinin seçilmesi, meclis seçimlerinin kesinleşmesinden sonra en geç iki gün içinde meclis tarafından yönetim kurulu başkanı ile yönetim kurulunun asıl ve yedek üyelerinin seçilmesi, sonrasında ise yönetim kurulu tarafından başkan yardımcısı veya yardımcıları ile sayman üyenin belirlenmesi şeklinde gerçekleşmektedir.
Ayrıca, 5174 sayılı Kanun gereğince oda ve borsa meclis başkanı ve başkan yardımcılarının aynı zamanda yönetim kurulu başkanı veya yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmaları mümkün değildir. Benzer şekilde yönetim kurulu başkanı ve üyeleri de aynı zamanda başka bir oda veya borsanın meclisinde görev alamamaktadır.
Sonuç olarak, oda ve borsalarda yönetim kurulu başkanının belirlenmesinde temel yetki meclise ait olup, Oda ve borsa üyeleri doğrudan yönetim kurulu başkanını değil, kendilerini mecliste temsil edecek üyeleri seçmekte; oluşan meclis de kendi üyeleri arasından yönetim kurulu başkanı ile yönetim kurulunu belirlemektedir.
