Sahnede güzel oynayanlar kazanıyor sanırız. Sahne sizin, rol sizin, plan sizin… Her şey kontrolünüz altındaymış gibi görünür. Oysa unutulmaması gereken bir gerçek vardır: Plan kuranların üstünde de plan kuran vardır. Sahne yanıltır; sahne geçer, tozu üzerinde kalır.
Bir gün sahne darmadağın olur, bütün planlar altüst olur ve roller değişir. İşte o zaman insan, sahnenin ihtişamına kapılmanın ne kadar yanıltıcı olduğunu anlar. Çünkü hayat, yalnızca göründüğü gibi değildir.
Peki, bizler hangi rolleri üstlendik? Hangilerini önemsedik, hangilerinin değerini yeterince kavrayamadık? Belki de hayatın bir köşesinde beklettiğimiz, görmezden geldiğimiz rollerimiz vardı. Hani asıl rollerimiz ve bizim bir köşede önemsemeden beklettiklerimiz…
Bir baba, bir anne, bir evlat, bir arkadaş, bir çalışan… Üstlendiğimiz ne çok rol var. Kendimizi özdeşleştirdiğimiz, önem verdiğimiz ve uğruna çabaladığımız bu rollerin yanında, asıl sorgulamamız gereken başka bir rol daha var: Bir kul olma rolü.
Peki, bu rolü ne kadar önemsedik? Hakkını ne kadar verebildik?
Başarı, tecrübe, şan, şöhret ve makamlar bizi gerçekten mutlu etti mi? Yoksa bütün bunların peşinde koşarken bize emanet edilen asıl sorumlulukları mı ihmal ettik? Bunu sorgulamak, belki de insanın kendisine yapabileceği en büyük iyiliklerden biridir.
Hepimizin sahip çıkamadığı roller var. Bazen baba rolünü, bazen anne rolünü, bazen evlat olmanın gereğini ihmal ediyoruz. Bazen bir arkadaşın, bazen bir insanın bize yüklediği sorumluluğu unutuyoruz. Oysa insan, üstlendiği rollerin bilincine vardığında ve onlara hakkıyla sahip çıktığında iç huzuruna ulaşmanın eşsiz lezzetini tadıyor.
Hayatın bize sunduğu her rol, aynı zamanda bir sorumluluk ve bir emanettir. Her sözün, her davranışın, hatta aldığımız her nefesin bir karşılığı olduğunu düşünmek gerekir.
Peki, bana biçilen bir rol mü vardı, yoksa ben mi biçtiklerimle kendi rolümü oluşturdum?
Eğer bana biçilen rol buysa, hayalini kurduğum başka bir rol de çabamın içinde saklıydı belki. Çünkü insan bazen kendisine verilen rolle yetinmez; hayalleriyle, tercihleriyle ve mücadelesiyle kendi sahnesini kurmaya çalışır. Kendi sahnesinde hünerlerini sergiler; çoğu zaman da acımasızca, kendini tüketerek…
İstediğin ya da hak ettiğini düşündüğün değil, hakkını verdiğin her sahne senindir elbet. Ve her sahneye çıktığında, içinden gelerek "İşte bu benim!" diyebilmek… Belki de yaşam dediğimiz şey tam olarak budur. Yaşamdan pay almak, hayatın içinde kendine bir yer bulmak…
Yaş alırsın, yaşam alırsın, yaşarsın ve belki sen olursun, belki de senden olanı bulursun.
Bütün mesele, içindeki inancı kaybetmeden kendin olabilmektir. Kendi rolünde, kendi sahnende, kendi vaktinde ve kendi hikâyende… Evet, kendi hikâyen diyorum; üstüne basa basa. Bir daha sen diye gelmeyeceksin bu hayata…
Ama bir de sahnenin en can alıcı anları vardır. İnsana sorarlar:
— Mutlu musun?
— Hayır, yorgunum.
Basit olduğu kadar çetrefilli bir sorudur bu. Hazırlıksız yakalandığında hakikat, dudaklarının arasından kontrolsüzce çıkıverir.
Shakespeare, insanın doğarken ağladığını ve yeterince ağladığında öldüğünü söyler. Belki de insan, büyürken yalnızca yaş almaz; içinde biriktirdiği hayal kırıklıklarıyla da ağırlaşır. Ağlattığı, yarı yolda bıraktığı, kalbini kırdığı, merhametsizlik ettiği, canını yaktığı insanların izlerini taşır. Her kırılan kalp, her yarım kalan hikâye, insanın içinde görünmeyen bir yük bırakır.
Bu yük, yeri gelir belini büker, yeri gelir konuşman gereken yerde susturur seni. Yaşadığımız her olayın bir kurbanı mı vardır? Yorar, tüketir ve yok eder…
Ve bir gün içine çektiği o ilk nefes, sanki dönüp durduğu yerde dönmekten usanır. Oturduğu yere eğreti oturur, yürüdüğü yol artık bir şey ifade etmez. Baktığında gördüğü yalnızca geçmişin izleri, içinde biriktirdiği kırgınlıklar ve yüzleşemediği gerçeklerdir.
Evet, yorgunuz. Evet, yorgunum.
Belki de insanı en çok yoran, oynadığı roller değil, o rollerin içinde kendinden uzaklaşmasıdır.
Sahne bizim, rol bizim… Peki ya hesap?
Çünkü sahneye çıkan insan yalnızca yaptıklarıyla değil, yapmadıklarıyla, olduklarıyla ve olamadıklarıyla da vardır. Öyleyse sahneye çıkarken gerçek yüzümüzü, gerçek gösterimizi sergilemeliyiz. Kendimizi olduğumuzdan farklı göstermeden, başkalarının alkışına sığınmadan…
Çünkü bir gün sahne bizim için de kapanacak. O gün ne sahnenin ihtişamı kalacak ne de alkışların sesi duyulacak.
Geriye yalnızca nasıl bir insan olduğumuz, bize emanet edilen rollerin hakkını ne kadar verdiğimiz kalacak.
Ve belki de asıl mesele, sahnede ne kadar iyi oynadığımız değil, perde kapandığında yüzümüzün ne kadar ak olduğudur. Hayat denen sahnede rolümüzün de bir hesabı olduğunu unutmayalım.
Mesele, insanın kendisini okuyabilmesidir.
Vesselam…
