Hangi çağ olursa olsun, her toplumun, milletin, zamana göre az veya çok kendilerine özgü bir kültürü vardır.
Insan toplumlarının elbette benzer insani, evrensel kültürleri, davranışları da bulunur. Ama bir Japon, Kore, Türk, Arap halklarının yaşam tarzları, anlayışları genel olarak farklıdır. Fakat bu global emperyalist çağda, yararlı, kendilerine özgü örf ve adetler büyük ölçüde aşıniyor.
Çünkü teknolojik gücü ellerinde tutan çok uluslu şirketler tüketime yönelik yoz bir kültürü çıkarları uğruna halklara dayatıyor.
Kapitalist sistemin, bırakınız yapsınlar bırakınız geçsinler, mantığı altta kalanın canı çıksın egoist sadist bir anlayîş getiriyor.
Zira bu sistemin temeli makyavelist bir düşüncedir. "Amaca ulaşmak için her yol mübahtir" denilir.
Makyavel 16. Asırda yaşamış İtalyan bir yazardır. Yazdığı prens adlı eseri vahşi kapitalizme referans olmuştur.
Çağın olumsuz tüketim kültürü her ülke gibi ülkemiz Türkiye'ye sirayet etmiştir. Para araçtır, anlayışından para amaçtır anlayışına geçilmiştir.
Toplumsal adalet, yardımlaşma önemli ölçüde zayıflamış. Kapitalist düzen zorunlu olarak, doğası gereği kültür emperyalizmine yol açmış. Rahatına çok düşkün tüketici, umursamaz bir kuşak meydana geldi.
Bu olumsuz tabloyu yaşamın her alanında görmek mümkün. Zira üst yapı alt yapıyı belirliyor, dikey bir biçimde.
Oysa doğru olan, sağlıklı olan, alt yapının, tabanın yani halkın üst yapıyı yaşam tarzını belirlemesi olmalıdır.
Ama ekonomik gücü, teknolojik gücü, üretim araçlarını ellerinde bulunduran küçük bir azınlık, yaşama tarzını da belirlemiş oluyor.
Karl Marks'ın sosyolojik tahlili bu gerçeği vurgular. "İnsanın varlığını belirleyen bilinci değil, bilincini belirleyen varlılarıdır" der. Yani maddi şartlar önem teşkil eder. Düşünce ve davranışı belirler.
Başka daha anlaşılır bir tanımla yaşama tarzı düşünce tarzını oluşturur.
Teknolojinin makineleri, çarkları nasıl hızlı döner, hareket ediyorsa, insanlar da adeta buna uyum sağlar, hızlı yaşar, hızlı düşünür. Hızla tüketiyor. Hep bana Rab bana diyor. Geçmişle geleneklerle bağlarını hızla koparıyor.
Kullan at kültürü oluşuyor. Bu kültürde Gençlik, yeni olan herşey yüceleşir.
Eskiye önem ve değer verilmez. Yaşlılara saygı gösterilmez. Yaşlılık adeta küçümsenir. Gerçeklerden kopulur. Halbuki yaşlılık ta insan yaşamının bir gereği ve gerçeğidir. Her gencin sonu yaşlı olur.
Şark toplumların da yaşlılara ihtiyar denir. Ihtiyarin anlamı acizlik perişanlık değil, muktedir olmak, bilgili olmak anlamına gelir.
Geleneksel toplumlar da yaşlılar saygı görür. Küçüklere sevgi gösterilir. Yardımlaşma sosyal bir kurum olan komşuluk önemsenir, değer verilir.
Geçen günler de Eskişehir'de dürüst yaşlı bir esnafla sohbet ediyordum. Deneyimli esnaf, söz gençlerden açılınca bize çok eskiden kalmış anlamına gelen dinozor diyorlar dedi.
Ben de ona gençler için maymunlar dedim. Zaten seküler düzen materyalist düşünce insanın maddi varlığının dışında manevi bir varlık oldugunu kabul etmez.
Bizim gibi toplumlar maddi şartlar ile manevi düşünceyi kabul ettiklerinde uyguladıkları zaman kimlik ve kişilik bunalımı yaşamazlar. Kendilerini gercekleş tirirler. Daha dogru bir tanımla kendileri olurlar. Batının olumlu değerleri ile bizim yararlı değerlerimizin sentezini yaptığımız zaman. Düşünen bir varlık olarak nesne değil özne oluruz.