Kooperatifler açısından Haziran ayı, sıradan bir takvim ayı olmanın ötesinde bir anlam taşımaktadır. Zira hem Türk Ticaret Kanunu hem de Kooperatifler Kanunu kapsamında yerine getirilmesi gereken bazı önemli yükümlülüklerin son tarihi bu ayın sonuna denk gelmektedir.
Bilindiği üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 124 üncü maddesinde kooperatifler ticaret şirketleri arasında sayılmıştır. Ticaret şirketleri ise Kanunun 16 ncı maddesi gereğince tacir sıfatını taşımaktadır. Tacir olmanın sonucu olarak da ticari defterlerin usulüne uygun şekilde tutulması ve kanunda öngörülen onay işlemlerinin zamanında yerine getirilmesi zorunludur.
Türk Ticaret Kanunu’nun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, yevmiye defterinin kapanış onayının izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar notere yaptırılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Kanun koyucu söz konusu düzenlemeyle, ticari kayıtların güvenilirliğini artırmayı ve uygulamada karşılaşılabilen çift defter kullanımının önüne geçmeyi amaçlamıştır.
Kanunun 562 nci maddesinde ise bu yükümlülüklere uyulmamasının yaptırımı açıkça düzenlenmiş olup, gerekli kapanış onaylarını yaptırmayanlar hakkında 2026 yılı için 88.997 TL idari para cezası uygulanmaktadır.
Dolayısıyla, hesap dönemi olarak takvim yılını kullanan ve bu defteri fiziki olarak tutan kooperatifler açısından bu süre Haziran ayının sonunda sona ermektedir.
Diğer taraftan, Haziran ayının kooperatifler açısından taşıdığı önem yalnızca ticari defterlerle sınırlı değildir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 45 inci maddesine göre, olağan genel kurul toplantısının her hesap dönemi sonundan itibaren altı ay içinde yapılması zorunludur. Hesap dönemi olarak takvim yılını kullanan kooperatiflerde bu sürenin sonu Haziran ayının son gününe denk gelmektedir. Dolayısıyla, bu kooperatiflerin olağan genel kurullarını en geç Haziran ayı içerisinde gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
Kanun koyucu, olağan genel kurul toplantısını süresinde yapılmasını yalnızca bir yükümlülük olarak düzenlemekle yetinmemiş, ayrıca bu yükümlülüğe aykırılığı da yaptırıma bağlamıştır. Bu bağlamda, Kanun’un Ek Madde 2/2 uyarınca, genel kurulu süresinde toplantıya çağırmayan yönetim kurulu üyeleri hakkında dokuz aya kadar hapis ve otuz günden üç yüz güne kadar adli para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu noktada uygulamada sıkça karşılaşılan bir hususa da dikkat çekmek gerekir. Bazı kooperatiflerde ilk genel kurul toplantısı Haziran ayının son günlerine planlanmakta, çoğunluğun sağlanamaması halinde ikinci toplantı Temmuz ayına bırakılmaktadır. Ancak bu durumda Kanunda öngörülen altı aylık sürenin aşılması riski ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle yönetim kurulunun genel kurul takvimini oluştururken yalnızca ilk toplantıyı değil, olası ikinci toplantıyı da dikkate almaları ve planlamalarını buna göre yapmaları büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak Haziran ayı, kooperatifler açısından hem ticari defterlere ilişkin yükümlülüklerin hem de olağan genel kurul süreçlerinin tamamlanması açısından kritik bir dönemdir. Yönetim kurullarının idari yaptırımlar ve cezai sorumluluklarla karşılaşmamaları için bu süreleri dikkatle takip etmelerinde fayda bulunmaktadır.
Kısacası; Haziran ayı kooperatifler için sadece bir takvim ayı değil, kanuni yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik bir eşiktir.
