Bir önceki yazımızda, yapı kooperatiflerinin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için gerekli temel şartlara değinmiştik. Bu yazımızda ise, söz konusu temel şartlara ilave olarak aranılan özel şartlar ele alınacaktır.
Buna göre, yapı kooperatiflerinin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için temel şartların yanı sıra;
* Kuruluş tarihinden yapı inşaatının tamamlandığı tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında, inşaat işini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişiler, tüzel kişi temsilcileri, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesi kapsamında bunlarla ilişkili sayılan kişiler ile bunlarla işçi-işveren ilişkisi bulunan kişilere yer verilmemesi,
* Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına kayıtlı olması, gerekmektedir.
Dolayısıyla, yapı kooperatiflerinin muafiyetten yararlanabilmeleri için, kuruluşlarından inşaatın tamamlandığı tarihe kadar yönetim ve denetim organlarında, inşaat işini üstlenen gerçek veya tüzel kişiler ile bunların temsilcileri, ilişkili kişileri ya da bunlarla işçi-işveren ilişkisi içerisinde bulunan kişilerin görev almaması zorunludur.
Burada belirtilen ilişkili kişi kavramı; inşaat işini üstlenen gerçek veya tüzel kişilerin;
* Ortaklarını,
* Ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek ve tüzel kişileri,
* Ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı bulunduğu veya nüfuzu altında bulundurduğu gerçek ve tüzel kişileri,
* Ortaklarının eşlerini,
* Ortaklarının veya eşlerinin üst soylarını (usul), alt soylarını (füruu), üçüncü derece dâhil yansoy hısımları ile kayın hısımlarını, kapsamaktadır.
Öte yandan, yapı ruhsatı veya arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına kayıtlı bulunmadığı durumlarda da kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanılması mümkün değildir. Örneğin, yapı ruhsatının inşaatı üstlenen müteahhit adına düzenlenmiş olması, yapı kooperatifinin muafiyet şartlarını ihlal edeceğinden muafiyetten yararlanmasına engel teşkil edecektir.
Bununla birlikte, henüz arsa temini veya inşaat aşamasına geçmemiş, dolayısıyla işyeri ya da konut teminine yönelik fiili faaliyeti bulunmayan yapı kooperatifleri açısından bu özel şartlar aranmayacaktır. Örneğin, arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına kayıtlı olmakla birlikte henüz inşaat aşamasına geçilmemiş bir konut yapı kooperatifinden, bu aşamada yapı ruhsatına ilişkin şartın sağlanması beklenmeyecektir.
