Limited şirket, Türk Ticaret Kanunu’nun 124’üncü maddesi uyarınca ticaret şirketleri arasında sayılmış ve sermaye şirketi olduğu hüküm altına alınmıştır. Limited şirkete ilişkin hükümler de Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. Bu doğrultuda, yazımızda limited şirketlerde pay devri konusu ele alınacaktır.
Limited şirketler; tüzel kişiliği haiz, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli ve bu sermaye, esas sermaye paylarının toplamından oluşan şirket türüdür.
Şirket ortakları, şirket borçlarından sorumlu olmayıp yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Bununla birlikte, limited şirketler kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilmektedir.
Ayrıca ortak sayısı elliyi aşamaz. Ortak sayısının bire düşmesi hâlinde bu durum, sonucu doğuran işlem tarihinden itibaren yedi gün içinde müdürlere yazılı olarak bildirilir. Müdürler ise bildirimin alınmasından itibaren yedi gün içinde şirketin tek ortaklı olduğunu, ortağın adını, yerleşim yerini ve vatandaşlığını ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür. Aksi hâlde doğacak zarardan sorumlu olurlar. Aynı yükümlülük, şirketin tek ortakla kurulması hâlinde de geçerlidir.
Şirket, tek ortağının kendisi olacağı bir şirkete dönüşmesi sonucunu doğuracak şekilde esas sermaye payını iktisap edemez.
Şirket, esas sermaye paylarını gösteren bir pay defteri tutmak zorundadır. Bu deftere ortakların adları, adresleri, sahip oldukları esas sermaye paylarının sayısı, esas sermaye paylarının devir ve geçişleri, itibari değerleri, grupları ile bu paylar üzerindeki intifa ve rehin hakları ve hak sahiplerinin ad ve adresleri kaydedilir.
Limited şirketlerde esas sermaye payının devri, Türk Ticaret Kanunu’nun 595’inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noter tarafından onanır. Ayrıca devir sözleşmesinde; ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, rekabet yasağının ağırlaştırılması veya tüm ortakları kapsayacak şekilde genişletilmesi hâlinde buna ilişkin hükümler ile önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin şartlara da yer verilir.
Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için ortaklar genel kurulunun onayı şarttır. Devir, bu onayla birlikte hüküm ifade eder. Şirket sözleşmesinde farklı bir düzenleme bulunmadığı sürece, ortaklar genel kurulu herhangi bir gerekçe göstermeksizin devir talebini reddedebilir. Ayrıca şirket sözleşmesi ile esas sermaye payının devri tamamen yasaklanabilir.
Şirket sözleşmesi devri yasaklamış veya genel kurul devre onay vermemişse, ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklıdır.
Şirket sözleşmesinde ek ödeme veya yan edim yükümlülükleri öngörülmüşse ve devralanın ödeme gücünün şüpheli görülmesi nedeniyle istenen teminat verilmemişse, genel kurul, şirket sözleşmesinde hüküm bulunmasa dahi devre onay vermeyi reddedebilir.
Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul tarafından ret kararı verilmediği takdirde, devir talebi onaylanmış sayılır.
Diğer taraftan, esas sermaye paylarının geçişlerinin tescili amacıyla şirket müdürleri tarafından ticaret siciline başvurulması gerekmektedir.
Başvurunun otuz gün içinde yapılmaması hâlinde, ayrılan ortak, adının söz konusu paylarla ilgili kayıtlardan silinmesi için ticaret siciline başvurabilir. Bu durumda sicil müdürü, şirkete iktisap eden ortağın adının bildirilmesi için süre verir.
Sonuç olarak, limited şirketlerde esas sermaye payının devrinin geçerli olabilmesi için öncelikle yazılı bir devir sözleşmesinin düzenlenmesi ve taraf imzalarının noter tarafından onaylanması gerekmektedir. Ardından, şirket sözleşmesinde aksi düzenlenmemişse, devir işleminin ortaklar genel kurulunda gündeme alınarak kabul edilmesi ve alınan kararın genel kurul toplantı tutanağına geçirilmesi gerekir. Ayrıca bu kararın otuz gün içinde ticaret siciline tescil ettirilmesi zorunludur.
Bunun yanında, devir işleminin tamamlanmasını müteakip pay defterinin de güncellenmesi, devreden ortağa ilişkin kayıtların düzeltilmesi ve devralan ortağa ait bilgilerin pay defterine işlenmesi gerekmektedir. Yine şirket muhasebe defterlerinde de sermaye payına ilişkin devirlerin doğru ve zamanında kaydedilmesi gerekmektedir.
