Araştırmacı-yazar ve fotoğraf sanatçısı Cihat Kürkçüoğlu, Şanlıurfa’daki geleneksel bulgur işleme yöntemlerini ve bölgeye özgü “madar” geleneğini konu alan gözlemlerini sosyal medya hesabından paylaştı.
Kürkçüoğlu, yaptığı paylaşımda Urfa evlerinde yaşatılan bu geleneksel üretim sürecine dikkat çekerek, Urfa evlerinde çiğköftelik ve pilavlık bulgur hazırlığında buğdayın büyük kazanlarda kaynatılarak “hedik” yapıldığını belirterek, bu geleneğin komşulara ikram edilerek bereketin arttığına inanıldığını ifade etti.
URFA EVLERİNDE HEDİK VE MADAR GELENEĞİ
Urfa evlerinin avlularında, çiğköftelik ve pilavlık bulgur için büyük kazanlarda buğday kaynatılarak ‘hedik’ yapıldığını ifade eden Kürkçüoğlu, “Hedik, sıcak olarak komşulara ve yakın akrabalara ikram edilir ve böylece bulgurun bereketinin artacağına inanılırdı. Kurutulan hedik daha sonra madara gönderilirdi; burada, beygirle döndürülen değirmen taşları sayesinde buğday tavlanır, kabuklarından ayrılır ve tekrar kurutulmak üzere damlara serilirdi. Daha sonra sokakları gezen mengeneciler tarafından ince taneli köftelik ve iri taneli pilavlık bulgur haline getirilirdi. En ünlü mengeneci, pekmez sevgisi nedeniyle ‘Şububup’ lakaplı Abdurrahman Halepmollasıydı. Tepirciler de çekilen bulguru el ile eleyerek kabuklarından tamamen temizlerdi.” İfadelerini kullandı.
URFA’DA YER ALAN MADARLAR
Kürkçüoğlu, Culhacı Dede Dindar’dan aldığı verilere göre Urfa’da yer alan madarların listesini de paylaştı.
Listede; Hokka Meydanı Madarı, Musalla Madarı, Gümüşkuşak Mahallesi Madarı, Sipahi Sokak Madarı, Sumak Madarı, Mahlut Sokak Madarı, Güven Sokak Madarı, Bardakçı Sokak Madarı, Arap Meydanı Madarı, Güllüoğlu Sokak Madarı, Gavur Reşo Madarı, Yapıcı Abdürrezzak Madarı, Şükrü Bereket Madarı, Yeni Kapı Madarı, Hızmalı Köprü Madarı, Topal Sılo Madarı, Kavasoğlu Madarı, Bıçakçı Meydanı Madarları ve Sakıbiye Madarı ile Zahterlerin Madarı gibi yerler bulunuyor.
Bu madarlar, hem Urfa’nın tarihi dokusunu hem de geleneksel bulgur üretim kültürünü yansıtan yapılar olarak öne çıktı.
GELENEKSEL ÜRETİM KARELERİ YAPAY ZEKA İLE HAYAT BULDU
Bölgedeki geleneksel üretim sürecinin görselleştirilmesine de önemli bir katkı sağlandı. Fotoğraf sanatçısı İzzet Aran’ın Kısas’ta çektiği madar fotoğrafı, yapay zeka uygulamalarıyla canlandırıldı. Aran’ın kareleri, geçmişten günümüze uzanan bu üretim geleneğinin detaylarını modern bir bakış açısıyla gözler önüne serdi.
0 Yorum