Şanlıurfa’da köydeki bahçe duvarından 10 bin yıllık tarih çıktı!

Şanlıurfa’da yürütülen "Taş Tepeler" projesi kapsamında gün yüzüne çıkarılan 12 neolitik yerleşim alanından biri olan Sayburç, yaklaşık 10 bin yıllık geçmişi ve eşsiz buluntularıyla insanlık tarihine ışık tutmaya devam ediyor. Göbeklitepe ve Karahantepe ile aynı döneme damga vuran yerleşimde arkeolojik çalışmalar 2021 yılından bu yana aralıksız sürdürülüyor.

BAHÇE DUVARINDAKİ DİKİLİTAŞLAR TARİHİ DEĞİŞTİRDİ

Sayburç’taki neolitik kalıntılar, Mayıs 2021’de Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ve proje ekiplerinin köye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında tesadüfen fark edildi. Evlerin bahçe duvarlarında kullanılan dikilitaşların tespiti üzerine hemen arkeolojik kazı çalışmaları başlatıldı. M.Ö. 9'uncu bin yılın ortalarına tarihlenen alan, ilk yerleşik toplulukların yaşam biçimine dair ezber bozan veriler sundu.

KUZEY VE GÜNEY ALANLARINDAKİ MİMARİ BULUNTULAR

Arkeolojik kazıların iki ana sektörde devam ettiği bölgenin kuzey kesiminde, ana kayaya oyularak inşa edilmiş yaklaşık 14 metre çapında yuvarlak planlı devasa bir yapı gün yüzüne çıkarıldı. Taş duvarları doğrudan ana kaya üzerine oturtulan bu alanın güneydoğu kısmının ise ilerleyen çağlarda, Roma döneminde taş ocağı olarak işletildiği tespit edildi.

Bölgenin güney kesiminde ise ana kaya yükseltisi üzerine bitişik nizamda kurulmuş taş yapılar belirlendi. Duvarlarında payanda ve nişlerin sıkça tercih edildiği bu yapılarda, tıpkı Göbeklitepe’de olduğu gibi insan figürünü andıran T biçimli dikilitaşlara ve duvar diplerinde oyulmuş sekilere rastlandı.

10 BİN YILLIK ANLATININ SİMGESİ: SAYBURÇ KABARTMALARI

Kazıların en çarpıcı keşfi olan 80x370 cm boyutlarındaki 5 parçalı kabartma panosu, Neolitik Çağ insanının sanat ve inanç dünyasını gözler önüne seriyor. İki insan, iki leopar ve bir boğa tasvirinin yer aldığı yüksek kabartma sahnede; leoparlarla yüzleşen bir erkek ile kendisine yönelen boğaya karşı çömelmiş bir insan anlatılıyor. Hareket ve anlatının ön planda olduğu bu sahnelerin, topluluk hafızasına kazınmış ritüelistik öyküleri yansıttığı değerlendiriliyor.

VALİ ŞILDAK: GÜNDELİK HAYATI ANLAMAMIZA KATKI SAĞLIYOR

Çalışmaların önemine dikkat çeken Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"Sayburç’ta binlerce yıl öncesine uzanan bir hikayenin izleri gün yüzüne çıkarılıyor. 2021 yılından bu yana Taş Tepeler Projesi kapsamında araştırılan Sayburç; konutların yanı sıra kamusal yapılar, T biçimli dikili taşlar, heykeller ve kabartmalarla karşılaştığımız özel bir alan. Bu etkileyici buluntular, ilk yerleşik toplulukların yaşam biçimini ve gündelik hayatını anlamamıza önemli katkılar sunuyor. Binlerce yıllık geçmiş, her kazı alanında yeni bir hikayeyle yeniden ortaya çıkıyor."