kaynak olarak ekleyin
ÖZEL HABER | Cumhuriyet’in ilk yıllarında Şanlıurfa’da yaşananlara ışık tutan dikkat çekici belgeler ortaya çıktı. 1935 yılına ait iki resmî yazışma, Harran’da dinî toplantılar, şeyhler ve kapatılan ziyaret yerleri üzerinden yürüyen bir soruşturmayı gözler önüne seriyor.
21 Ekim 1935 tarihli ilk belgede, Harran’daki mal müdürü, müftü ve jandarma bölük komutanının her cuma gecesi bazı köylerdeki şeyhleri bir araya getirerek zikir yaptıkları yönünde haber alındığı belirtiliyor. Konunun araştırılması için Urfa Vilayeti’ne bildirim yapıldığı anlaşılıyor.
Belgede, soruşturma kapsamında elde edilen bilgiler de ayrıntılı şekilde aktarılıyor.
150 KİŞİLİK MEVLİT VE KAPATILAN ZİYARET YERLERİ
Yazışmaya göre Harran jandarma komutanı, farklı zamanlarda iki veya üç kez yemekli mevlit okutmuş. Bu mevlitlere yaklaşık 150 kişinin katıldığı ve katılanlara yemek verildiği belirtilmiş.
Belgenin en dikkat çeken bölümlerinden biri ise kapatılan ziyaret yerleriyle ilgili. Buna göre, ziyaret yerlerinin anahtarları cami hademesi ve bekçilerine verilmiş. Böylece ziyaret etmek isteyen vatandaşlara kolaylık sağlandığı ifade edilmiş.
Ancak bu durum, dönemin idari makamlarının dikkatinden kaçmamış. Jandarma komutanı hakkında hazırlanan soruşturma evrakının İdare Heyeti’ne verildiği kaydedilmiş.
MAL MÜDÜRÜ VE MÜFTÜ HAKKINDA DİKKAT ÇEKEN İFADELER
Belgede Harran Mal Müdürü Vahid’in, eski Kadirî tarikatı mensuplarından olduğu belirtiliyor. Dönemin resmi yazışma diline ait ağır ifadelerle, onun dini inançlar karşısında etkilenmeye müsait olduğu yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
Müftünün ise mevlit işlerine, bu iki kişinin ısrarıyla ve zorlanarak dahil edildiği ileri sürülüyor. Yani belge, yalnızca bir dini toplantıyı değil, devlet görevlilerinin bu faaliyetlerdeki rolünü de soruşturma konusu yapıyor.
Yazışmada ayrıca jandarma komutanının tahsil için Harbiye’ye gittiği, mal müdürünün ise emeklilik talebinde bulunduğu belirtiliyor.
DOSYA ANKARA’DAKİ MAKAMLARA GÖNDERİLDİ
İkinci belge ise 5 Kasım 1935 tarihli. Dahiliye Vekaleti Emniyet Umum Müdürlüğü tarafından hazırlanan yazıda, Birinci Umumi Müfettişlikten gelen ilk belgenin bir örneğinin Yüksek Başvekalete sunulduğu belirtiliyor.
Yazıda konu, Harran’da her cuma gecesi müftü, jandarma komutanı ve mal müdürünün gizli toplantılar yaptığı ve kapatılan ziyaret yerlerini ziyaret ettirdiği yönündeki ihbar olarak özetleniyor.
Belgenin sonunda yazışmanın Riyaseticumhur Umumi Kâtipliği, Maliye Vekâleti, Büyük Erkânıharbiye Reisliği, Jandarma Umum Kumandanlığı ve Millî Emniyet Reisliği gibi makamlara gönderildiği görülüyor.
91 YIL ÖNCE HARRAN’DA NELER YAŞANDI?
İki belge birlikte değerlendirildiğinde, 1935 yılında Harran’da dini toplantılar ve ziyaret yerleri üzerinden yürüyen faaliyetlerin devlet tarafından yakından takip edildiği anlaşılıyor.
Özellikle kapatılan ziyaret yerlerine vatandaşların yeniden gidebilmesi için anahtarların görevlilere verilmesi ve bu durumun soruşturma dosyasına girmesi, belgelerin en dikkat çekici ayrıntılarından biri.
Belgelerdeki ifadeler, dönemin resmî yazışma diliyle kaleme alınmış. Bu nedenle metinde yer alan suçlama ve değerlendirmeler, belgeyi hazırlayan makamların iddia ve tespitleri olarak okunmalı. Soruşturmanın nihai sonucuna ilişkin bir bilgi ise bu iki yazışmada yer almıyor.
0 Yorum