kaynak olarak ekleyin
Tarihi sokakları, kadim gelenekleri ve asırlardır yaşatılan zanaatlarıyla öne çıkan Şanlıurfa’da bazı meslekler, zamanın değişen şartlarına yenik düşüyor. Bu mesleklerden biri de kalaycılık. Bir zamanlar Bakırcılar Çarşısı’nda çekiç seslerinin arasından yükselen kalaycı ocakları, bugün eski hareketliliğinden oldukça uzak. Bakır kapların yerini farklı mutfak eşyalarının alması, artan maliyetler ve çırak yetişmemesi, bu köklü zanaatın geleceğini tehdit ediyor.
İşte bu geleneğin son temsilcilerinden biri de 87 yaşındaki Mustafa Ozan. Henüz ilkokul çağındayken başladığı kalaycılık mesleğine tam 75 yılını veren Ozan, Bakırcılar Çarşısında ocağının başında durmaya devam ediyor. Yıllar boyunca nice kap kalaylayan, nice kuşak gören Mustafa Usta, şimdi ise öğrendiği mesleğin kendisinden sonraki nesillere aktarılmamasından endişe ediyor.
Gazeteipekyol.com’a konuşan Mustafa Ozan, çocuk yaşta başladığı mesleğin geçmişini, bugün yaşadığı zorlukları ve kalaycılığın geleceğine ilişkin kaygılarını anlattı.
OZAN: KALAYCILIK BAKIR İÇİN ÇOK ÖNEMLİDİR
Bakırın kullanılabilmesi için mutlaka kalay yapılması gerektiğini belirten Ozan, şu ifadeleri kullandı:
“Kalaycılık, bakırın kullanılabilmesi için yapılan önemli bir iştir. Nasıl ki insan temizliğine dikkat etmezse hasta olur, bakır da kalaylanmadan kullanılmaz. Bakır diğer madenlere benzemez. İyi bir madendir. Bakırdan içilen suyun, bakırda pişen yemeğin şifa olduğuna inanılır. Bu yüzden bakır çok kıymetlidir.”
“FİYAT ARTIŞLARI BİZİ DE ZOR DURUMDA BIRAKTI”
Kalaycılık mesleğinde, geçmişe göre işlerin bir hayli durgun olduğunu ifade eden Ozan, “Eskiden işlerimiz daha iyiydi. Şu anda işler durgun. Bunun en büyük nedenlerinden biri maliyetlerin yükselmesidir. Bugün 1 kilogram kalayı 3 bin 500 liraya alıyoruz. Eskiden 500 liraya aldığımız kalay bugün 3 bin 500 liraya çıktı. Çünkü kullandığımız kalay yurt dışından geliyor. Kalay ücretleri de buna bağlı olarak arttı. Eskiden bir bakır tası 10 liraya kalaylarken bugün aynı işlemi 50 liraya yapıyoruz.” dedi.
“BU İŞİ YAPAN SAYILI USTA KALDI”
Kalaycılık mesleğinin yok olma tehlikesi geçirdiğini belirten Ozan, bunun en büyük sebebinin çırak sorunu olduğunu söyleyerek sözlerine şöyle devam etti:
“Çarşıda bakırcılar hala var ancak kalaycılık mesleği her geçen gün azalıyor. Bir zamanlar bu çarşıda çok sayıda kalaycı vardı. Bugün ise bu işi yapan sayılı ustalar kaldı. Ben ve kalfam Eyüp Aybar mesleği sürdürmeye çalışıyoruz.
Mesleğin en büyük sorunu çırak yetişmemesi. Ağır bir meslek olduğu için artık kimse çocuğunu çırak olarak vermek istemiyor. Bu yüzden mesleğin geleceğini aydınlık görmüyorum.
Eskiden aileler çocukları sokakta başıboş gezmesin diye ustaların yanına getirirdi. "Eti senin, kemiği benim" diyerek teslim ederlerdi. Biz o disiplinle yetiştik. Sabah dükkana gelir, akşam ezanında eve giderdik. Sigara içmek yasaktı, başıboş insanlarla dolaşmak yasaktı. Çok şükür bu disiplinle büyüdük ve bugünlere geldik.”
“BİR ZAMANLAR KÖY KÖY DOLAŞIP BU İŞİ YAPIYORDUK”
Eskiden köydeki vatandaşlara da hizmet vermek içi köy köy gezdiklerine aktaran Ozan, “Eskiden bu çarşı tamamen bakırcı ve kalaycılarla doluydu. Bazı dönemlerde köylere çıkar, bir ay hatta üç ay boyunca köy köy dolaşarak kalay yapardık. Şimdi ise iş eskiye göre oldukça azaldı. Bugün bazı kalaycılar bizim kullandığımız malzemeyi kullanmıyor. Onların kullandığı malzeme kurşun oluyor. Kurşunla yapılan işlem uzun ömürlü olmuyor ve kısa sürede özelliğini kaybediyor. Bizim kullandığımız kalay ise Fransa, İngiltere ve Almanya gibi ülkelerden getiriliyor. Büyük tüccarlar aracılığıyla temin edilen bu kalayı biz de onlardan satın alıyoruz.” ifadeleri kullandı.
“DEVLETİN BU ZANAAT İÇİN DESTEK VERMESİ GEREKİYOR”
Ozan, son olarak devletin bu mesleğe destek vermesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Devletin bu zanaatın yaşaması için destek vermesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü kalaycılık biterse bakırcılık da büyük zarar görür. Bakırda pişen yemekle diğer malzemelerde pişen yemek aynı değildir. Yeni malzemelerin bir ömrü vardır ancak bakır, yeniden kalaylandığında yıllarca kullanılmaya devam edebilir. Bu nedenle bakırın yaşaması için kalaycılığın da yaşaması gerekiyor.”
0 Yorum