kaynak olarak ekleyin
Hatice Kübra İlhan ve Tülay Çobancaoğlu tarafından hazırlanan “Tarihi Bir Su Yolu Aksı: Urfa Halilürrahman Su Yolu Güzergahının Mimari Dokusu ve Koruma Sorunları” başlıklı bilimsel araştırma, geçmişi 12 bin yıl öncesine dayanan Şanlıurfa’daki kadim su yolu güzergahının mevcut durumunu ve maruz kaldığı mimari tahribatı kayıt altına aldı. Çalışmada, antik dönemlerde yatağı değiştirilen Daysan Nehri'nin tarihi kent merkezi içerisindeki eski güzergahı olan ve günümüzde "Halilürrahman Suyu" olarak bilinen aksın, hak ettiği korumayı görememesi nedeniyle yok olma riski taşıdığı bildirildi.
ANTİK PLATODAN TİCARİ MERKEZLERE UZANAN GÜZERGAH
Araştırma verilerine göre, Halilürrahman ve Ayn Zeliha göllerinin bulunduğu platodan doğuya doğru eğimli bir hat üzerinde ilerleyen su yolu, tarihsel süreçte cami, han, hamam ve sivil konutların su ihtiyacını karşılayarak kentsel dokuyu şekillendirdi. 1996-2000 yılları arasında uygulanan Dergah ve Balıklıgöl Düzenleme Projesi ile başlangıç noktası koruma altına alınan suyun, iki kola ayrılarak Mevlid-i Halil Camisi, Hasan Paşa Camisi, Narıncı Cami, Kuyumcu Pazarı, Gümrük Hanı ve Pazar Camisi hattını takip ettiği kaydedildi.
ZANAAT VE TİCARET MERKEZLERİNDE YAPISAL DÖNÜŞÜM
Makalede, Osmanlı döneminde vakıf eserleri ve Ahi Evran teşkilatı etrafında şekillenen ticari bölgede su yolunun zanaat kollarıyla doğrudan ilişkili olduğu vurgulandı. Halk arasında "ahırvan" olarak adlandırılan suyun altında aktığı Boyahane Çarşısı'nın, kumaş boyama sanatının terk edilmesi ve rutubet gerekçesiyle yaklaşık kırk yıl önce kapatıldığı belirtildi. Geçmişte dericilik faaliyetlerinin yürütüldüğü Kelleci Çayı mevkisinde ise 2000'li yıllarda suyun azalması ve kanalizasyon karışması nedeniyle dericilerin bölgeden taşındığı, sokağın günümüzde ayakkabı imalathaneleri ve 2-3 katlı kaçak betonarme yapılarla çevrelendiği tespit edildi.
TARİHİ PİYARLARDA TAHRİBAT
Güzergah üzerindeki folklorik kuşçuluk kültürünün merkezi olan sokaklardaki piyarlardan (kuş sebili) bazılarının 2009 yılında belediye tarafından restore edilmesine karşın, bölgedeki geleneksel konutların betonarme eklentilerle ticari alanlara dönüştürüldüğü aktarıldı. Eski dönemlerde konut avlularında içme ve temizlik suyu kaynağı olarak kullanılan su yolu açıklıklarının, zamanla suyun kirlenmesi ve koku yayması üzerine mülk sahipleri tarafından kapatıldığı kaydedildi.
KARAPİYAR MEYDANI…
Hızanoğlu Camisi avlusunda açığa çıktıktan sonra yer altından ilerleyen su yolunun ulaştığı ve günümüzde otopark olarak kullanılan meydandaki "Karapiyar" adlı yapının tamamen ortadan kalktığı ve suyun üstünün kapatıldığı bilgisine yer verildi.


0 Yorum