5362 sayılı Kanuna göre esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşları; oda, birlik, federasyon ve konfederasyondan oluşmaktadır. Kanunun 51. maddesi, bu kuruluşların organlarında görev alan kişiler açısından görev çakışmasını ve çıkar çatışmasını önlemek amacıyla bazı yasaklar getirmiştir.
Bu yasaklar aşağıda başlıklar hâlinde ve özet olarak açıklanmıştır.
1- Aynı Kuruluşta Görev Çakışması Yasağı
Bir meslek kuruluşunda;
• Yönetim Kurulu
• Denetim Kurulu
• Disiplin Kurulu
üyelikleri aynı kişide birleşemez.
Bu kapsamda, denetim veya disiplin kurulu üyesi olan bir kişi, aynı dönemde ve aynı kuruluşta yönetim kurulunda görev alamayacaktır.
2- Akrabalık Nedeniyle Görev Yasağı (Aynı Kuruluş İçin)
Denetim veya disiplin kurulu üyeliği bulunan kişilerin;
• Eşi
• Üstsoyu (anne, baba, dede, nine)
• Altsoyu (çocuk, torun)
• İkinci derece kan hısımları (kardeş vb.)
aynı dönemde ve aynı kuruluşun yönetim, denetim veya disiplin kurullarında birlikte görev almaları yasaktır.
Örnek: Bir yönetim kurulu üyesinin eşi veya kardeşi, aynı kuruluşun denetim ya da disiplin kurulunda görev alamayacaktır.
3- Birden Fazla Odaya Kayıtlı Esnafın Görev Sınırı
Bir esnaf veya sanatkâr, birden fazla odaya kayıtlı olabilir. Ancak bu kişiler yalnızca bir odanın yönetim veya denetim kurulunda görev alabilirler. Bu nedenle, aynı kişinin iki farklı odanın yönetim veya denetim kurulunda görev alması mümkün değildir.
4- Oda – Birlik – Federasyon Arasında Toplam Görev Sınırı
Bir kişi;
• Oda
• Birlik
• Federasyon
düzeylerinde en fazla üç görev üstlenebilir.
Bu sınırlamada görev türü önem taşımamakta olup; yönetim, denetim ve disiplin kurullarında alınan görevlerin toplam sayısı esas alınmaktadır.
Örnek: Bir kişi aynı anda;
• Oda yönetim kurulu üyesi
• Birlik denetim kurulu üyesi
• Federasyon disiplin kurulu üyesi
olabilir; ancak bunlara ilave olarak dördüncü bir görev alamaz.
5- Birlik ve Federasyon Başkanlığı Yasağı
Aynı kişi, hem birlik başkanı hem de federasyon başkanı olamaz.
Bununla birlikte, birlik başkanı olan bir kişi, federasyonda başkanlık dışında bir görev alabilir. Bu durum da toplam üç görev sınırını aşmamak kaydıyla mümkündür.
Sonuç olarak; meslek kuruluşu seçimlerinin yapılmak olduğu 2026 yılında, meslek kuruluşlarının organlarında görev alacak kişilerin kanuna aykırı durumlarla karşılaşmamaları ve mağduriyet yaşamamaları açısından yukarıda belirtilen hususlara uygun hareket etmeleri önem arz etmektedir.
