1956 yılında Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesine bağlı Şehitlik Mahallesinde gün yüzüne çıkarılan Üç Ayaklı Sehpa Mozaiği, sıradan bir arkeolojik buluntu değildi.
Dikdörtgen formdaki pano, Adona adlı bir kişinin ailesiyle birlikte betimlendiği bir sahneyi taşıyordu. Ancak eser, 1980 yılında yurtdışına kaçırılmak istenirken İstanbul’da ele geçirildi.
1800 YILLIK AİLE ORTADAN İKİYE AYRILDI
Yaklaşık 1800 yıllık geçmişe sahip eser, Adona ve ailesini tasvir ediyor. Kaçakçılar tarafından ortasından dikey şekilde kesilerek tahrip edilen mozaik büyük zarar gördü. İkiye ayrılan eser bugün hâlâ bu müdahalenin izlerini taşıyor. Parçalar ise günümüzde İstanbul’daki Aya İrini Müzesi’nde muhafaza ediliyor.
CENAZE RİTÜELİ TASVİR EDİLİYOR
Mozaiğin merkezinde Adona ayakta duruyor. Üzerinde Part stilinde uzun kollu sarı tunik ve sarı şalvar bulunuyor. Sol eliyle omzundaki kumaşı tutarken, sağ elindeki dal ile zemindeki üç ayaklı objeye dokunuyor. Bu objenin tütsü kabı ya da kutsal su şişesi olabileceği, sahnenin ise bir cenaze ritüeline işaret ettiği değerlendiriliyor.
Sol tarafında, başında “Köfü” adı verilen yüksek bir başlık bulunan annesi yer alıyor. Elinde yün eğirmekte kullanılan iğ tutan annenin yüz ifadesi sert ve hüzünlü.
Tahrip edilen sol bölümde ise iki yetişkin figür bulunuyor. Figürlerden biri, Harran pagan inancında kült sembolü kabul edilen bir çiçek taşıyor. Ön planda sarı tunikli küçük kız ve kuşaklı kahverengi giysili küçük oğlan yer alıyor. Her iki çocuk da Frig başlığına benzer başlık takıyor. Küçük kızın elinde ise muhtemelen bir ayna bulunuyor.
“BU SONSUZLUK EVİNİ KENDİSİ İÇİN YAPTIRDI”
Mozaiği sıradan bir aile tasvirinden ayıran en önemli unsur ise Süryanice yazıt. Yazıtta, Adona’nın bu mezarı kendisi ve çocukları için yaptırdığı belirtiliyor. Metinde şu ifadeler yer alıyor:
“…Gabbay. Adona oğlu Hapsay. Gabbay oğlu Adona’nın kızı “Adita”. Şelam’ata oğlu Gabbay’ın oğlu Adona, bu sonsuzluk evini kendisi için yaptırdı. Kim onun çoluk çocuğunun ve yasının acısını kaldırırsa, onun ataları için mutlu bir öbür dünyası olacaktır.”
0 Yorum