Şanlıurfa'nın 18 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Göbeklitepe, yalnızca Türkiye'nin değil, tüm dünyanın en önemli arkeolojik keşiflerinden biri olarak kabul ediliyor. İlk kez 1963 yılında fark edilen alan, 1995 yılında başlayan bilimsel kazılarla insanlık tarihine dair ezberleri bozan bulgular ortaya çıkardı.
Yaklaşık 12 bin yıl öncesine, Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem'e tarihlenen Göbeklitepe, yazının, metalin ve çanak çömleğin henüz bilinmediği bir çağda inşa edilen devasa anıtsal yapılarıyla bilim dünyasını şaşırttı. Bu keşif, "önce tarım, sonra yerleşik hayat ve tapınaklar" anlayışını sorgulatarak insanlık tarihinin yeniden değerlendirilmesine neden oldu.
TOPRAĞIN ALTINDA HALA BÜYÜK BİR DÜNYA VAR
Bugüne kadar Göbeklitepe'de yapılan kazılar, alanın yalnızca sınırlı bir bölümünü ortaya çıkarabildi. Jeomanyetik araştırmalar, bölgede şu ana kadar açığa çıkarılanların dışında çok sayıda anıtsal yapının daha bulunduğunu gösteriyor. Resmi verilere göre bugün yalnızca birkaç yapı gün yüzüne çıkarılmış durumda, ancak yer altında en az 20 anıtsal yapının bulunduğu değerlendiriliyor.
Bu nedenle her yeni kazı sezonu, arkeologların bildiğini düşündüğü birçok bilgiyi yeniden sorgulamasına neden oluyor.
HALA CEVABI BULUNAMAYAN SORULAR VAR
Göbeklitepe'nin en büyük gizemi ise sadece yaşı değil. Tonlarca ağırlığındaki "T" biçimli dikilitaşların nasıl taşındığı, üzerlerindeki hayvan kabartmalarının neyi temsil ettiği, alanın hangi amaçla kullanıldığı ve en önemlisi de tüm yapıların neden bilinçli şekilde toprakla kapatıldığı soruları halen kesin olarak cevaplanabilmiş değil.
Bilim insanları, her yeni bulgunun mevcut teorileri değiştirebilme ihtimali nedeniyle Göbeklitepe hakkında kesin yargılar kullanmaktan özellikle kaçınıyor.
KAZILAR BİR ASIR DAHA SÜREBİLİR
Yaklaşık 30 yıldır devam eden kazılara rağmen ortaya çıkarılan bölüm, dev arkeolojik alanın yalnızca küçük bir kısmını oluşturuyor.
Arkeoloji çevrelerinde, kazıların koruma çalışmalarıyla birlikte onlarca yıl daha devam edeceği, hatta tüm alanın bilimsel yöntemlerle ortaya çıkarılmasının yaklaşık 100 yılı bulabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Bu da Göbeklitepe'nin sırlarının gelecek nesiller tarafından da araştırılmaya devam edeceği anlamına geliyor.
BELKİ DE HİÇBİRİMİZ TÜM GERÇEĞİ ÖĞRENEMEYECEĞİZ
Her yıl yeni keşiflerin yapıldığı Göbeklitepe, aradan geçen 30 yılı aşkın süreye rağmen gizemini korumaya devam ediyor.
Bugün ziyaretçilerin gördüğü alan, toprağın altında saklı olduğu düşünülen büyük arkeolojik mirasın yalnızca küçük bir bölümü. Kazıların önümüzdeki onlarca yıl, hatta bir yüzyıl boyunca sürmesi halinde, Göbeklitepe'nin bütün sırlarının ortaya çıkışına bugün hayatta olan insanların büyük bölümünün tanıklık edememesi ihtimali oldukça yüksek. Belki de insanlık tarihini değiştiren bu eşsiz alanın en büyük gizemleri, gelecek yüzyılın arkeologları tarafından çözülecek.
0 Yorum