kaynak olarak ekleyin
ÖZEL HABER I Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk adına yapılan ilk anıtın, 1917 yılında Osmanlı döneminde Şanlıurfa’da dikildiği biliniyor.
Çanakkale Savaşı’ndan yaklaşık iki yıl sonra inşa edilen Mustafa Kemal Paşa Anıt Çeşmesi, kentin tarihi geçmişinde önemli bir yere sahip.
MUSTAFA KEMAL PAŞA CADDESİ 1917’DE AÇILDI
Dönemin Urfa Mutasarrıfı Nusret Bey, Çanakkale Savaşı’nda gösterdiği başarılarla tanınan Mustafa Kemal Paşa adına bir anıt yaptırmaya karar verdi. Bu kapsamda 1917 yılında kentte yeni bir cadde açılarak caddeye “Mustafa Kemal Paşa Caddesi” adı verildi.
Caddenin ortasında, hükümet konağının karşısına inşa edilen anıt çeşme ise “Mustafa Kemal Paşa Anıt Çeşmesi” olarak adlandırıldı.
İki katlı ve yaklaşık 9 metre yüksekliğindeki anıtın dört cephesinde çeşmeler bulunuyordu. Yapının farklı cephelerine Osmanlıca olarak “Kafkas Yolu”, “Hindistan Yolu”, “Bağdat Yolu” ve “Mustafa Kemal Paşa Caddesi” ifadeleri işlendi.
TARİHİ ANIT 1972’DE TAŞINDI
İlk yapıldığı dönemde hükümet konağının karşısında bulunan anıt çeşme, 1972 yılında yerinden kaldırılarak Gaziantep, Diyarbakır ve Mardin yollarının kesiştiği noktaya taşındı. Anıtın taşındığı alan, günümüzde Şehit Nusret Bey Parkı olarak biliniyor.
Mustafa Kemal Paşa adına anıt yaptıran Urfa Mutasarrıfı Nusret Bey, İngiliz işgali sırasında sergilediği tutumla da tarihe geçti. Urfa’nın işgal edildiği dönemde İngiliz işgal kuvvetleri komutanını karşılamadığı ve makamında kendisine koltuğunu vermediği aktarılıyor.
Nusret Bey, 1919 yılında görevinden alınarak İstanbul’a çağrıldı. Ermeni tehciriyle ilgili suçlamalar kapsamında yargılanan Nusret Bey, 5 Ağustos 1920’de İstanbul’da idam edildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 25 Aralık 1921’de Nusret Bey’i “milli şehit” ilan etti.
KEŞFEDİLMESİ VE ANKARA'YA TAŞINMASI
Urfa'da yerel halk bilse de Türkiye genelinin bu anıttan uzun süre haberi olmamıştır. 1970'lerin başında (1973-1974 civarı) anakaradan/bölge dışından araştırmacılar bu anıtı fark etmiş, ardından Prof. Dr. Afet İnan konuyu derinlemesine inceleyerek 1975 yılında Ankara'da Türk Tarih Kurumu'nun Belleten dergisinde yayımlamıştır. Böylece anıt, "Atatürk adına dikilen ilk anıt" olarak resmen tarih literatürüne geçmiştir.
Şanlıurfa’da 1917 yılında yaptırılan Mustafa Kemal Paşa Anıt Çeşmesi, hem kentin tarihine hem de dönemin önemli isimlerinden Nusret Bey’in hatırasına ışık tutuyor.
0 Yorum