54 yıl sonra ilk: Tüm saatler değişecek...

Dünya'nın dönüş hızı ile modern saatler arasındaki uyumu sağlamak amacıyla 1972 yılından bu yana uygulanan "artık saniye" sisteminin kaldırılması planlanıyor. Türkiye dahil tüm dünyayı kapsayan bu kararla birlikte, resmi zaman ölçümünün Dünya'nın hareketleriyle olan tarihsel bağı zayıflayacak. Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, telekomünikasyon, güç şebekeleri ve bilgisayarlar gibi kritik altyapılarda kullanılan bu uygulamayı sona erdirecek teklifi oylamaya hazırlanıyor.

ZAMAN ÖLÇÜMÜNDEKİ UYUŞMAZLIĞIN NEDENİ

Bugüne kadar küresel saatlere 27 kez eklenen artık saniye, iki farklı zaman sistemini eşitlemek için kullanılıyordu. Bunlardan biri gözlemevleri tarafından ölçülen astronomik zaman, diğeri ise hassas atom saatleriyle belirlenen Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC). İki sistem arasındaki fark, Dünya'nın sabit bir hızla dönmemesinden kaynaklanıyor. Ay'ın yerçekimi, çekirdekteki kaymalar ve iklim krizi nedeniyle kutup buzullarının erimesi gibi etkenler Dünya'nın yalpalamasına yol açıyor.

DİJİTAL ALTYAPIDA YAŞANAN AKSAMALAR

Gözle fark edilmeyen ancak düzensiz aralıklarla eklenen artık saniyeler, hassas zaman ölçümüne dayanan dijital sistemler için ciddi sorunlar üretti. Fazladan eklenen saniye, 2012 yılında büyük sosyal medya ağlarını ve uçak rezervasyon sistemlerini çökertti. En son artık saniyenin uygulandığı 2016 yılı sonunda ise bulut hizmet sağlayıcılarında kesintiler yaşandı. Bu nedenle teknoloji devleri uzun süredir uygulamanın esnetilmesini veya kaldırılmasını talep ediyordu.

KARARIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞİ VE "NEGATİF SANİYE" RİSKİ

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülkenin oylayacağı kararın kabul edilmesi halinde yeni düzenleme Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek. Sürecin hızlanmasındaki ana etken ise Dünya'nın son dönemde kısa süreli hızlanması nedeniyle gündeme gelen "negatif artık saniye" olasılığı. Daha önce hiç denenmeyen bir saniyenin silinmesi işleminin dijital dünyada büyük bir karmaşaya yol açmasından endişe ediliyor.

YENİ DÖNEMDE ZAMAN ÖLÇÜMÜ

Yeni öneri doğrultusunda atom zamanının astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Böylece resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşünden bağımsız hale gelecek ve saatlere bir daha artık saniye eklenmeyecek. İki zaman sistemi arasındaki farkın 1 saati bulması ise 3 bin yıldan fazla sürecek. Gelecek nesiller o zaman geldiğinde bir "artık saat" uygulamasına geçilip geçilmeyeceğine karar verecek.