Şanlıurfa’nın en gizemli camisi: Amerika’dan, İngiltere’den, İtalya’dan görmek için geliyorlar

Tarih kokan sokakları ve derin geçmişiyle adeta bir açık hava müzesi olan Şanlıurfa, her köşesinde farklı bir medeniyetin izini taşıyor. Bu kadim şehrin en dikkat çekici simgelerinden biri de mimarisi, dönüşüm hikayesi ve barındırdığı derin tarihle büyüleyen Fırfırlı Camii oluyor. Bilinen adıyla Hz. İyad Bin Ganem Camii, bin yılı aşkın geçmişiyle Şanlıurfa’nın kültürel mirasının en kıymetli halkalarından biri olarak öne çıkıyor.

KİLİSEDEN CEZAEVİNE UZANAN GEÇMİŞ

Şanlıurfa’nın Eyyübiye ilçesine bağlı Ali Fuat Bey Caddesi üzerinde yer alan yapı, ilk olarak 12. yüzyılda bir kilise olarak inşa edildi. Hristiyanlık tarihi açısından büyük bir öneme sahip olan ve 1092 yılında Urfa'ya getirilen Varak Haçı'nın da bir dönem bu kilisede muhafaza edildiği biliniyor. Yüzyıllar boyunca farklı işlevler gören bina, bir dönem cezaevi olarak kullanıldı ve bu süreçte yapının tarihi dokusunda bazı değişiklikler meydana geldi.

RÜZGAR GÜLÜNDEN KOMUTAN İSMİNE

Halk arasında, yapının üzerine yerleştirilen rüzgar gülü nedeniyle "Fırfırlı Camii" olarak anılan eser, Sultan I. Abdulaziz’in fermanıyla ibadete açılarak camiye dönüştürüldü. Zamanla halk arasındaki bu isim resmi kayıtlara da yansıdı. Yapı aynı zamanda Şanlıurfa’yı fetheden İslam komutanı Hz. İyad Bin Ganem’in adıyla da anılmaya başlandı. Yapının kilise geçmişi ve camiye dönüşüm serüveni, kent hafızasında hâlâ canlılığını koruyor.

TAŞ İŞÇİLİĞİ VE MİMARİSİYLE GÖZ BÜYÜLÜYOR

Üç nefli bazilika planında inşa edilen Fırfırlı Camii, kesme taş mimarisiyle görenleri hayran bırakıyor. Batı cephesinde ve köşe kulelerinde yer alan zarif taş işlemeleri dikkat çekerken, orta nef tromplu bir kubbe, yan nefler ise çapraz tonozlarla örtülüyor. Kubbe ve tonozlarda bazalt taşının kullanıldığı yapının yüksek kasnağında bulunan 24 pencere içeriye bolca ışık girmesini sağlıyor. Camiye dönüştürülme sürecinde ise apsis bölümündeki pencerelerden biri mihraba çevrilmiş ve iç mekana taş bir minber eklenmiştir.

DÜNYANIN DÖRT BİR YANINDAN ZİYARETÇİ AKINI

Asırlara meydan okuyan ve farklı inançların izlerini tek bir çatıda buluşturan Fırfırlı Camii, sadece Türkiye'den değil yurt dışından da büyük ilgi görüyor. Kadim yapıyı görmek için her yıl Amerika, İngiltere, İtalya ve İskoçya gibi pek çok farklı ülkeden binlerce turist Şanlıurfa’ya geliyor. Yapı, tüm insanlık tarihi için ortak bir miras olarak ışık tutmaya devam ediyor.