KARŞILIKSIZ ÇEKLER TOPLUMSAL BARIŞI ZEDELİYOR

Urfa’da son yıllarda karşılıksız çıkan çeklerin sayısında artış yaşandığını vurgulayan Baro Başkanı Delebe, “Toplumda husumetler artıyor. Çünkü resmi kanalla çeki tahsil edemeyen kişiler, bunu ya kendi özel yöntemleriyle ya da şiddet ve tehdit yöntemleriyle almaya çalışıyor” dedi. HÜSEYİN ÖZKAN/İPEKYOL Türkiye’de son yıllarda karşılıksız çıkan çek ve senetlerin sayısında rekor yaşanıyor. 17 milyona yakın icra dosyası şu anda adliye raflarında bekliyor. Çeklerin karşılıksız yaşanmasında artış yaşanırken Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkci’den yasal düzenlemenin olacağı yönünde sinyal geldi. Bakan Tüfenkci, “İş âleminde müthiş sıkıntı var. Çekleri kimse ödemiyor. Hapis cezası yerine çok ağır yaptırımlar getirebiliriz” dedi. Gazete İpekyol’a konuşan Şanlıurfa Barosu Başkanı Hikmet Delebe ise, “Resmi kanalla çeki tahsil edemeyen kişiler, bunu ya kendi özel yöntemleriyle ya da şiddet ve tehdit yöntemleriyle almaya çalışıyor ya da mafyavari bir yöntemle borçluyu sıkıştırmak suretiyle çekin bedelini almaya kalkışıyor.” diyerek yeniden yasal düzenleme yapılmasını istedi. TÜFENKCİ: AĞIR YAPTIRIMLAR GETİREBİLİRİZ Tüfenkci, iş dünyasında ‘çeke’ güvenin azaldığını, kimsenin çek almak istemediğini belirterek, çek yasasını değiştireceklerini söyledi. Tüfenkci, şöyle konuştu: “Çek yasası değişecek. İnfazın ertelenmesi gelecek. Şu anda çekte iş âleminde müthiş sıkıntı var. Herkes çekin yeniden itibar kazanmasını istiyor. Karşılıksız çeklerden ziyade kimse ödemiyor, karşılığında bir yaptırımı yok. Dolayısıyla iş âlemi iş dünyası çeki kabul etmemeye başlıyor. Sorumlusu kim; her önüne gelen çek alabiliyor. Daha önce çekte hapis cezası olduğunu hatırlatılması üzerine Tüfenkci, “O tartışılıyor tabii ama hapis cezasının olmaması ağırlıklı bir görüş var. Bunun yerine çok ağır yaptırımlar getirebiliriz. Parasal yaptırımlar, mesela teminatlar getirebiliriz. Bankaların her önüne gelene çek vermesi önlenebilir. Çekte tahsilat işlemlerini, yani haciz işlemlerini artırabiliriz” dedi. DELEBE: ÇEKLERLE BONOLAR ARASINDA BİR FARK KALMADI Şu anda çek hamillerini koruyan bir yasanın olduğunu kaydeden Şanlıurfa Barosu Başkanı Hikmet Delebe ise “Ancak bu yasada önemli değişiklikler yapıldı. Şu anda çeklerin karşılıksız çıkması halinde, keşidecinin uğrayacağı hemen hemen hiçbir yaptırım yok. Daha önceleri hapis cezası öngörülmüşken, bu hapis cezası tamamen ortadan kaldırıldı. Dolayısıyla çekler piyasada çok ciddi manada itibar kaybetti. Bilindiği üzere Ticaret Kanunu göre Kambiyo Senetlerinin en önemlisi çektir. Çekler yakın zamana kadar ciddi manada caydırıcı yaptırımlar barındırıyorken hapis cezasının kaldırılmasıyla birlikte çekler artık caydırıcı olma niteliğini bütünüyle yitirmiş durumda. Bonolarda bu durum daha önce vardı zaten. Bonolar, yani senetler herhangi bir yaptırımla karşı karşıya getirmiyordu bono sahiplerini. Fakat çeklerde ayrı bir durum vardı. Yapılan bu değişiklikle birlikte çeklerle bonolar arasında bir fark kalmadı” dedi. ‘BANKALARIN CİDDİ İHMALİ VAR’ Çekin piyasada itibar kaybetmesiyle çeke olan güvenin de ortadan kalkmasına neden olduğunu belirten Delebe, yasal düzenlemede boşluk olduğunu söyledi. Çeki alan kişinin, ödemesini belli bir zamanda alacağını kabul ederek aldığını dile getiren Delebe, çek karşılıksız çıkınca elinde çeki bulunan kişinin yapabileceği bir şeyinin bulunmadığını söyledi. Delebe, “Burada bankaların ciddi bir ihmali söz konusu. Bankalar neredeyse her önüne gelene çek veriyorlar. Sonra çeklerin dönüşü olmayınca vatandaşın mağduriyeti ciddi manada artıyor. Belki bununla ilgili bakanlığın yapmayı planladığı düzenleme içerisinde cezai müeyyide var mı, yok mu, o şu anda belli değil. Bu konuda yasal mevzuat hazırlanınca bu ortaya çıkacak. Ancak borca karşılık hapis cezası öteden beri modern hukuk sistemlerinde kabul edilen bir yaklaşımdır. Bir kişi eğer ekonomik zorluklardan dolayı borcunu ödeyemiyorsa, o borca karşılık kişiyi hürriyetinden mahrum bırakmak, cezaevine atmak, elbette toplumun vicdanını ciddi manada zedeler. Fakat bir taraftan da alacaklının hakkını, hukukunu korumak gerekir. Alacaklı da çekin alacağını varsayarak bir mal veya hizmet üreterek veriyor. Sonrasında alacağına da kavuşmadığı zamanda ekonomik zorluğa sürüklenmiş oluyor. Bu bakımdan çekin hamili borca karşılık cezaevine girmemeli. Ancak bu konuda bankalara da ciddi yükümlülükler getirilmeli. Örneğin çekin önemli bir miktarı teminat olarak bankalar tarafından önceden alınabilir. Böylece çek ödenmediği zaman banka almış olduğu teminatı çeki elinde bulunduran kişiye onu ödemek suretiyle onun zararını kısmen garantilemiş olacaktır” dedi. ‘KARŞILIKSIZ ÇEKLER TOPLUMSAL BARIŞI ZEDELİYOR’ Son yıllarda Urfa’da da karşılıksız çeklerin sayısında bir artış yaşandığına dikkat çeken Delebe, “Türkiye’nin her tarafında ciddi manada ödenmeyen çeklerin sayısında patlama meydana geldi. Urfa’da çok ciddi manada çekler ödenmiyor. Çekler ödenmediği içinde toplamda ihkakı hak, yani kendi hakkını kendi eliyle elde edilmesine dönük bir yaklaşım da sergileniyor. Böylece toplumda husumetler artıyor. Çünkü resmi kanalla çeki tahsil edemeyen kişiler, bunu ya kendi özel yöntemleriyle ya da şiddet ve tehdit yöntemleriyle almaya çalışıyor ya da mafyavari bir yöntemle borçluyu sıkıştırmak suretiyle çekin bedelini almaya kalkışıyor. Bu da toplumsal barışı da olumsuz manada zedeliyor. Urfa’da da ödenmeyen çeklerden dolayı çok ciddi manada icra takipleri var. Cezaların ortadan kaldırılmasıyla Urfa Adliyesine, Urfa icra dairelerine çok ciddi manada icra takibi getirilmiş oldu” ifadelerini kullandı.