6 Kasım 2026 Cuma günü, Halfeti /Karamezra köyünden çok değerli bir yakınımız, Elif Anne’nin vefat haberiyle sarsıldık. İmanı kuvvetli, ibadetlerine dikkatli, takva sahibi bir hanımdı. Yaşlılığının ve hastalıklarının arttığı son bir iki yıl haricinde her yıl Kadir gecesinde köyünden bir ekiple birlikte Urfa’ya gelir, Kadir gecesini sabaha kadar dergâhta ibadet, dua ve zikirle ihya ederdi. ”Aleyküm bi dini’l-‘acâiz: yaşlı kadınların dinine tabi olmanız gerekir.” Hadis-i şerifinde bildirilen yaşlı kadınlardan biriydi. “İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn..” diyerek cenazeye iştirak ettik. Cenaze namazı ve defin işleminden sonra taziye evinde akrabalar ve dostlarla bulunduk.
Elif Anne, “Kabrimi yol kenarında yapın.” demişti. Ancak kabri kazıp hazırlayanlar onun bu isteğini bilmiyordu. Bilen çocukları da hüzünden, telaştan ve cenazeyi hazırlama işlemlerinden dolayı bunu mezarla ilgilenen ekibe bildirememişti. Uygun gördükleri bir yerde kabri hazırladılar, ancak bir tevafuk eseri, tam da yol kenarında, onun istediği bir yerde olduğu görüldü. Böylece onun dileği bilinmeden yerine getirilmiş oldu.
Ölüm, soğuk bir kavramdır, lezzetleri kaçırandır. Peygamber (ASV) “Lezzetleri kesip koparan ölümü çokça hatırlayınız” (Tirmizi, Zühd, 4.) buyurarak ölümün bu yönüne dikkat çekmiştir. Düşünüldüğünde bile ürküntü verir. Tarih boyunca ölüme çare arayanlar da ölmüştür, hiçbir çare bulunamamıştır. Kendi ölümünü düşünmeyip öldürenler de ölmüştür. Kur’an-ı Kerim, ölümden kurtulacak hiçbir nefsin bulunmadığını bildirmektedir. Yine buyuruyor ki: “De ki, kendisinden kaçtığınız ölüm mutlaka sizi yakalayacaktır! Sonra da görülen ve görülmeyen her şeyi bilen Allah’a döndürüleceksiniz, O size yapmış olduklarınızı size haber verecektir.” (Cuma, 8.)
Taziye evindeki yoğunluktan, ölümün sevimsiz, ürkütücü, korkulu ve acılar bırakan yönlerine rağmen diriltici bir özelliğinin de bulunduğunu gördüm. Unutulmuş, terk edilmiş hatta yok olmaya yüz tutmuş bazı hasletler ölüm sayesinde yeniden dirilip hayata geçiyor. Birbirlerine küsmüş aileler, bu acı ölüm olayı karşısında bir araya gelip eski tatsızlıkları bir kenara bırakmışlardı. “Madem herkes bu dünyadan gidicidir, birbirlerini kırmaya, basit tatsızlıkları büyütmeye gerek yoktur, hiçbir tatsızlık ölüm kadar tatsız değildir” düşüncesi dirilmeye başlıyor. Nasıl ki ılık bir su, donmuş suya oranla sıcak sayılır; aynı şekilde, ölüm acısı karşısında diğer sıkıntılar acılığını yitirir. Ölüm, akraba ve dostlar arasında geçen sıkıntı ve tatsızlıkların dikkate değer olmadığını öğretir.
Dünya meşgaleleri, insanlarda önemli bazı hasletlerin unutulmasına yol açar. Kur’an’ın çok önem verdiği “sıla-i rahm” adı verilen akraba ziyaretleri; saygı, sevgi, yardım, destek dayanışma, istişare gibi sonuçları ahirete dayanan birçok güzellikler, çeşitli vesilelerle oluşan gaflet nedeniyle unutulur, ya da ihmal edilir yahut değerden düşmeye başlar. Ölüm, gaflet perdesini yırtıp atar; akrabalar arsına çöken sis bulutunu dağıtır. Böylece insani değerlerin, hayat erdemlerinin dirilmesini sağlar; onları yeniden hayata geçirir.
Ölüm, gerçekleşinceye kadar dillerde kabul edildiği halde, düşünce ve zihinlerde kabul görmez, kimsenin içine sindiremediği bir şeydir. Sürekli uzak tutulur. Gündeme getirilip konuşulunca da “Aman buradan uzak olsun!” temennisiyle konu kapatılır. Nefisin çeşitli hevesleri ve faaliyetleri sonucu, “her an ölüme hazır olma ve ahireti düşünme” bilinci uyutulur veya ölür. Ama ölüm gelip çatınca katı kalpler yumuşar; bir teselli arayışı, bir ümit ışığı yürekleri sarar. Allah’ın takdiri karşısında insanın aciz olduğu ve ölümün kaçınılmaz olduğu bilinci dirilir. Demek ölüm, bir kısım ölmüş duyguları da diriltir. Bu nedenle Bediüzzaman, “Nasihat istersen ölüm yeter!” diyerek ölümün bu yönüne işaret etmiştir.
Günümüzde en fazla muzdarip olduğumuz konulardan biri de Müslümanlar arasında ziyaretleşme ve sohbetlerin ortadan kalkmasıdır. Bir araya gelenler de karşıdaki televizyon ekranına bakmaktan sohbeti düşünemez durumdadır. Arkadaş ziyaretlerindeki sohbet, ara sıra veya reklam arasında, “Bu yıl yağış çoktu” gibisinden hava durumuyla veya araba ya da ev fiyatlarıyla ilgili malumu i’lam nevinden zoraki söylenmiş bir-iki lafı geçmez. Sohbetsiz oturmalar, istifadeden, muhabbetten uzaktır.
Ölümün, toplumun kaybolmuş bu önemli özelliğini de bir miktar dirilttiğini gördüm. Taziye yerinde, gelen gidenlerin sohbetleri, Kur’an-ı Kerim okumaları, bilen kimselerin dinlenen konuşmaları, uzun süredir birbirleriyle görüşemeyenlerin muhabbeti gibi etkinlikler, toplumumuzun kaybolmuş sohbet kültürünün sürmesinde önemli bir rolü vardır. Bu da ölümün dirilttiklerindendir.
Uyku, hasta ve yaralılar için ne kadar nimet ise, acı içinde kıvranan şahsi ihtiyaçlarını da gideremeyen yaşlı kimseler için de uykunun büyük kardeşi ölüm de nimettir. Elif Anne’ye ve tüm ehl-i imanın ölmüşlerine rahmet dilerim.
